جمال الدين محمد الخوانساري

545

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

از براي علوم ديگر بيشتر شود . 6918 كلّ امرء يلقى ما عمل ، ويجزى بما صنع . هر مردى يا آدمي ملاقاة ميكند آنچه را كرده ، وپاداش داده مىشود به آن چه ساخته . 6919 كلّ حسنة لا يراد بها وجه اللّه تعالى فعليها قبح الرّياء ، وثمرتها قبح الجزاء . هر كار نيكى كه اراده كرده نشود بآن راه خداى تعالى وخشنودى أو ، پس بر آنست زشتى ريا ، وميوهء آنست زشتى پاداش . چون غالب اينست كه كسى كه حسنهء را بكند واز براي رضاى خدا وخشنودى أو نكند قصد أو ريا وديدن مردم يا شنيدن ايشانست ، و « ريا » در اصطلاح شامل هر دو باشد بآن اعتبار فرموده‌اند كه بر آنست زشتى ريا ، وثمرهء ندارد بغير پاداش زشت يعنى عذاب وعقاب ، واگر بالفرض بىقصد واقع شود قبح ريا وثمرهء بد ندارد نهايت اجر وثوابي هم نخواهد داشت ، واگر بقصد ديگر بكند مثل اين كه وضو سازد در هواي گرم از براي سرد شدن أعضاء وأصلا رضاى خدا منظور نباشد آن ريا نباشد وبيقين صحيح نباشد واجر وثوابي نداشته باشد ، وممكن است كه سبب عذاب وعقاب هم بشود بلكه بمنزلهء ريا باشد نهايت جزم بآن نيست وعبارت شامل آن هم باشد واللّه تعالى يعلم . 6920 كلّ مدّة من الدّنيا إلى انتهاء ، وكلّ حىّ فيها إلى ممات وفناء . هر مدّتى از دنيا بسوى بسر آمد نيست ، وهر زندهء در آن بسوى مرد نيست وفنا شدني ، مراد به « اين كه هر مدّتى از دنيا بسوى بسر آمد نيست وانتهائى دارد » اينست كه آدمي در آن اگر در دولتست وفراخى ، بسبب آن فرحناك نگردد كه بقائى ندارد ، واگر در تنگى وسختيست پر از آن غمگين نشود كه زود بگذرد .