جمال الدين محمد الخوانساري

507

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

بمنزلهء اندازه گرفتن آنست بعد از آن سخن گوى كه آن بمنزلهء بريدن آنست ، و « بدان پس عمل كن » ، يعنى معرفت أحكام شرعيه حاصل كن بعد از آن عمل كن به آنها . 6774 قلب الأحمق في فيه ، ولسان العاقل في قلبه . دل أحمق يعنى كم عقل در دهان اوست وزبان عاقل در دل اوست ، مراد به « بودن دل أحمق در دهان أو » اينست كه چنين نيست كه در دل فكرى وتأمّلى كند وبعد از آن بزبان گويد بلكه هر چه بزبان أو بيايد مىگويد پس گويا دل أو كه محلّ فكرست در زبان اوست ، و « زبان عاقل در دل اوست » باعتبار اين كه آنچه مىگويد چيزيست كه اوّل در دل آن را تخمير وتصوير ميكند پس گويا زبان أو در آن جاست واز آنجا مىگويد . 6775 قلب الأحمق وراء لسانه ، ولسان العاقل وراء قلبه . دل أحمق وراء زبان اوست ، وزبان عاقل وراء دل اوست ، فلان وراء فلان است ، يعنى در عقب آنست يا پيشروى آنست ، ودر اينجا هر يك مناسب است ، وبر هر تقدير اين نيز مضمون فقرهء سابق است واز شرح آن شرح اين نيز ظاهر مىشود . 6776 قلوب الرّجال وحشيّة ، فمن تألّفها أقبلت عليه . دلهاى مردان وحشىاند كسى كه ألفت بفرمايد آنها را رو مىآورند بسوى أو . مراد اينست كه دلهاى مردان بحسب أصل خلقت وجبلت وحشى ورم كننده‌اند وأنس وألفت نمىگيرند بديگران مگر اين كه كسى بمهربانى واحسان رام كند آنها را وألفت دهد بخود مانند جانور وحشى كه بطعمه دادن رام مىشود ، پس كسى كه خواهد كه دلها روى بسوى أو آورند بايد كه آنها را بلطف واحسان الفت دهد ورام گرداند . 6777 قلوب العباد الطّاهرة مواضع نظر اللّه سبحانه ، فمن طهر قلبه نظر اليه .