جمال الدين محمد الخوانساري
502
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
در ترك هر ناخوشى باشد خواه حرام وخواه مكروه وآنچه ترك حرام باشد عفاف واجب باشد وآنچه ترك مكروه باشد عفاف مندوب ، وبنا بر اين مرتبهء أولى از جملهء عفاف واجب باشد ومرتبهء دوّم از جملهء عفاف مندوب ، وبرين قياس است « بودن آن از اسراف » چه قسم اوّل از جملهء افراد اسراف است بىشبهه ، وقسم دوّم يا از براي مبالغه در كراهت آن از جملهء اسراف شمرده شود ، يا اين كه اسراف نيز حقيقت باشد در همهء مراتب حرام ومكروه آن . 6748 قلّة الاسترسال إلى النّاس احزم . كمي اعتماد بر مردم واظهار أسرار خود بايشان دور انديش ترست ، يعنى دور انديشى در آن بيشترست يا اين كه صاحب آن دور انديش ترست . 6749 قلّ من أكثر من الطّعام « 1 » فلم يسقم . كم است كسى كه بسيار كند از خورش ، پس بيمار نشود . 6750 قليل يكفى خير من كثير يطغى . اندكى يعنى از مال يا دنيا كه بس باشد بهترست از بسيارى كه طغيان آورد ، يعنى باعث تكبر وسركشى ودر گذشتن از حدّ واندازه باشد . 6751 قليل ينجى خير من كثير يردى . اندكى يعنى از مال يا دنيا كه رستگار سازد بهترست از بسيارى كه هلاك گرداند يا بيندازد ، يعنى در هلاكت يا زيان وخسران . 6752 قيمة كلّ امرء ما يعلم . بهاى هر مردى آنست كه ميداند يعنى بقدر علم ودانائى اوست .
--> ( 1 ) شارح ( ره ) در حاشية گفته : « طعام بكسر طا بمعنى خورش است وبفتح طا بمعنى خوردنى ، ودرين عبارت اوّل ظاهرترست چنانكه ترجمه شده ، ودويم نيز ممكن است وبر هر تقدير مراد بسيار خوردنست ( منه ) » ودر غير نسخهء أصل باضافهء « رحمه اللّه » .