جمال الدين محمد الخوانساري

489

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

وفرموده است آن حضرت عليه السّلام در وصف رسول خدا رحمت كناد خدا بر أو وآل أو . 6705 قد حقّر « 1 » الدّنيا وأهون بها وهوّنها ، وعلم انّ اللّه زواها عنه اختيارا ، وبسطها لغيره اختيارا . بتحقيق كه كوچك شمرده است دنيا را وخرد دانسته آن را ، وسبك گردانيده آن را ، ودانسته اين را كه خدا گردانيده دنيا را از أو از روى اختيار ، وپهن گردانيده آن را از براي غير أو از براي آزمايش ، يعنى دانسته اين را كه خداى عزّ وجلّ دنيا را كه نداده باو از روى اختيار وبرگزيدن اين معنى است از براي أو ، وجهت اين كه آن را بهتر مىدانسته از براي أو واز براي بلندى مرتبهء أو در آخرت نه اين كه أو را شايستهء آن نمىدانسته ، يا اين كه آن از روى اختيار آن حضرت خود بوده آنرا بعد از اين كه حق تعالى أو را مخير فرموده چنانكه در بعضي أحاديث وارد شده . و « پهن گردانيده آن را از براي غير أو از براي آزمايش » يعنى دانسته اين را كه دنيا را از براي هر كه پهن كرده غير أو از راه بلندى مرتبهء أو وترجيح أو بر آن حضرت نبوده بلكه از براي آزمايش اوست واين كه ظاهر شود كه أو وفاى بشكر آن واداى حقوق آن ميكند تا مستحقّ ثواب شود ، يا نمىكند تا مستحقّ عقاب گردد ، وغرض از آزمايش حق تعالى چنانكه مكرّر مذكور شد ظاهر شدن أمرست بر مردم تا اين كه ايشان را حجتي نباشد واگر نه حق تعالى عالم بذات وحال

--> ( 1 ) « حقر » بتخفيف قاف نيز متعدّى است چنانكه لغويان تصريح كرده‌اند چنانكه در بيت دوم اين دو بيت بسيار معروف وارد شده است : « انّ المعلّم والطّبيب كلاهما * لا ينصحان إذا هما لم يكرما » « فاصبر لدائك ان جفوت طبيبه * واقنع بجهلك ان حقرت معلّما »