خواهد مقاربت كند وضبط ونسقى از براي آن مقرّر نمىشد نسبها مضبوط نمىشد وباعث اختلال نظام جهانيان مىشد . وترك اللّواط تكثيرا للنسل . وفرض كرده ترك لواط را از براي بسيار شدن نسل ، چه اگر آن مباح مىبود شايع مىشد آن وكم مىشد نسل . والشّهادة استظهارا على المجاحدات . وفرض كرده گواهى را از براي قوى پشت شدن براي انكارها ، يعنى گواه گرفتن را كه حق تعالى فرض كرده در ديون از براي ارشاد مصلحت بندگان است كه بسبب آن قوى پشت گردند كه اگر مديون انكار كند بگواه ثابت توانند كرد ، نه اين كه آن في نفسه واجبي باشد كه ترك آن سبب عقاب گردد مانند واجبهاى ديگر . وترك الكذب تشريفا للصّدق . وفرض كرده ترك دروغ را از براي تشريف راستى ، يعنى بلند مرتبه گردانيدن راستى يعنى از براي اين كه ظاهر شود بر مردم بلندى مرتبهء راستى واين كه آن بمرتبه‌ايست كه ضدّ آن كه دروغ باشد حرام وسبب عقاب باشد وترك آن واجب وسبب ثواب است . وپوشيده نيست كه اين وجه چندان محصلي ندارد زيرا كه سياق كلام موافق ساير تعليلات اينست كه وجه وسرّ فرض كردن فرايض مذكوره بيان شود وآن ببيان فايدهء مىشود كه بر آنها مترتّب مىشود يا مفسدهء كه از ترك آنها ناشى مىگردد ، نه بمجرّد اين كه غرض اظهار بلندى مرتبهء آنست واين كه ترك آن سبب عقاب مىگردد ، چه ظاهرست كه فرض كردن هر چيزى دلالت برين ميكند واين خصوصيتى بترك كذب ندارد بلكه بايد كه وجه وسرّ بلند گردانيدن مرتبهء آن بيان شود واز اين وجه