نومه ، وأظمأ الرّجاء هواجر يومه . پس بترسيد از خدا ترسيدن كسى كه بتعب انداخته ترس بدن أو را ، وبيدار كرده نماز شب خواب اندك أو را ، وتشنه گردانيده اميد ميانهاى روز أو را . ظاهر اينست كه اين تتمهء كلامي باشد مشتمل بر نعت حق تعالى يا مواعظ ونصايح « 1 » ومراد اينست كه : چون دانستيد آنچه را گفتم پس بترسيد از خدا مانند ترسيدن كسى كه بتعب انداخته ترس بدن أو را ، يعنى بسبب ترس از أو بدن أو در رنج وتعب طاعات وعبادات افتاده ، و « بيدار كرده نماز شب » يعنى همين كه اندك خوابى كرد بيدار مىشود از براي نماز شب ، و « تشنه گردانيده اميد » يعنى بسبب اميد تحصيل رضاى حق تعالى يا ثواب أو روزه مىدارد وتشنگى ميانهاى روزها را كه وقت گرمى وتشنگى است بر خود مىگذارد ، پس چون نماز شب يعنى قصد آن أو را از خواب اندك بيدار كرده مجازا فرموده‌اند كه « خواب اندك أو را بيدار كرده » وهمچنين چون اميد أو را در ميانهاى روز تشنه كرده مجازا فرموده‌اند كه « ميانهاى روز أو را تشنه كرده » از قبيل مجاز عقلي كه آن نسبت چيزى است بغير آنچه نسبت بآن بايد داد باعتبار مناسبتى ميانهء آنها چنانكه شايع است ميان عرب ، مانند قول ايشان « صام نهاره » يعنى روزه گرفت روز أو ، و « قام ليله » يعنى برخاست شب أو ، ومراد اينست كه روزه گرفت در روز وبرخاست در شب . 6592 فمن الايمان ما يكون ثابتا مستقرّا في القلوب ، ومنه ما يكون

--> ( 1 ) اين كلام نيز از فقرات خطبهء شريفهء غرّاء است ودر آنجا چنين است : « فاتّقوا اللّه عباد اللّه تقيّة ذي لبّ شغل التّفكّر قلبه ، وانصب الخوف بدنه ، واسهر التّهجّد غرار نومه ، وأظمأ الرّجاء هواجر يومه » ( طالب شرح آن رجوع كند بشرح نهج البلاغهء ابن أبي الحديد ، جلد دوم چاپ أول مصر ، ص 93 ) .