جمال الدين محمد الخوانساري
424
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
ومراد بآن در اينجا استنباط حال عاقبت ومال چيزيست از خوبى وبدى ، ومراد به « پند گرفتن بعبرتها » اينست كه بر وفق آن عبرتها عمل شود ، و « عبرت بگيريد بتغيّرها » ، يعنى از تغيّرها كه در دنيا واقع مىشود عبرت بگيريد بىاعتبارى آن را ، واين را كه حريص بر آن نبايد بود ، وساير آنچه از آنها استنباط توان كرد ، و « سودمند گرديد بترسانيدن » ، يعنى بترسانيدنها كه در آن پندها وعبرتها باشد مثل اين كه هر گاه از عاقبت حال ستمكاران واستيصال ايشان در اندك وقتي عبرت گرفتيد ببدى ظلم وستم ، وآن پند وعبرت ترسانيد شما را از آن وتخويف نمود ، پس سودمند گرديد بآن باين كه حذر كنيد از آن ومرتكب آن نگرديد . 6566 فكرك في الطّاعة يدعوك إلى العمل بها . فكر تو در طاعت مىخواند ترا بسوى عمل بآن . 6567 فكرك في المعصية يحدوك على الوقوع فيها . فكر تو در معصيت ميراند ترا بر افتادن در آن ، مراد أزين دو فقرهء مباركه اينست كه انديشهء هر چيز وفكر در آن بسيارست كه سبب ميل بآن مىشود پس بايد كه همواره انديشهء طاعت كرد وفكر در آن تا باعث عمل بآن شود واجتناب نمود از انديشهء معصيت وفكر در آن كه مبادا سبب وقوع در آن گردد . 6568 فكّر ثمّ تكلّم تسلم من الزّلل . فكر كن پس از آن سخنگوى تا أيمن گردى از لغزش . 6569 فقدان الرّؤساء أهون من رياسة السّفل . نبودن رئيسان سهلترست از رياست مردم دنى پست مرتبه ، مراد اينست كه نبودن رئيسان وسر كردگان از براي مردم با آنكه باعث هرج ومرج مىشود ومفاسد عظيم بر آن مترتّب مىگردد باز آن سهلترست ومفسدهء آن كمترست از رياست مردم