جمال الدين محمد الخوانساري

423

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

أفزونى مرتبهء پادشاه آباد نمودن شهرهاست ، اين كناية از عدل اوست چه عدل پادشاه سبب آبادي بلاد أو مىشود . 6563 فضيلة الرّياسة حسن السّياسة . افزونى مرتبهء رياست ، يعنى سر كردگى نيكوئى سياست است ، يعنى نيكوئى تربيت رعيت خود وامر ونهى ايشان . 6564 فضل فكر وتفهّم انجع من فضل تكرار « 1 » ودراسة « 2 » . زيادتى فكر وفهميدن سودمندترست از زيادتى تكرار كردن وخواندن ، يعنى فكر زياد كردن در مباحثهء علميه تا اين كه خوب بفهمد آنها را بهترست از اين كه سرسرى ياد گيرد آنها را وتكرار كند وبخواند . 6565 فطنة المواعظ تدعو إلى الحذر ، فاتّعظوا بالعبر ، واعتبروا بالغير ، وانتفعوا بالنّذر . دريافتن پندها مىخواند بسوى حذر كردن ، پس پند گيريد بعبرتها ، وعبرت گيريد بتغييرها ، وسودمند گرديد بترسانيدن . « مىخواند بسوى حذر كردن » ، يعنى باعث حذر كردن مىشود از آنچه سبب زيان وخسران باشد ، « پس پند گيريد بعبرتها » يعنى از آنچه سبب عبرت شود ، و « عبرت » در أصل بمعنى عبور از چيزى بچيزيست

--> ( 1 ) تكرار بفتح تاء بمعنى مكرّر ساختن است . در منتهى الإرب گفته : « كرّ عليه كرّا بالفتح وكرورا وكرى را كأمير وتكرارا بالفتح حمله كرد بر وى ( تا آنكه گفته ) كرّره تكريرا وتكرارا بالفتح وتكرّة بفتح التاء وكسر الكاف وكركرة بالفتح بارها بر گردانيد آنرا » . ( 2 ) دراست بكسر دال بمعنى خواندن درس است . در أقرب الموارد گفته : « درس الكتاب درسا ودراسة ( بالكسر ) قرأه وأقبل عليه يحفظه » .