جمال الدين محمد الخوانساري

419

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

پس بايد كه راست گويد رائدى أهل خود را ، وبايد كه حاضر گرداند عقل خود را ، وبايد كه بوده باشد از پسران آخرت ، پس بدرستى كه از آن آمده است وبسوى آن بازگشت ميكند . اين كلام معجز نظام تتمهء كلام سابق است يا تتمهء كلام ديگر كه در اينجا نقل نشده ومتفرّع بر آنست « 1 » و « رائد » كسى را گويند كه صحرانشينان در وقت كوچ از منزلي پيش فرستند از براي گرفتن منزلي پر آب وعلف ، و « لا يكذب الرّائد أهله » ، يعنى : رائد دروغ نمىگويد أهل خود را ، مثل شده ميان

--> ( 1 ) پوشيده نماند كه اين كلام شريف جزء خطبهء 152 نهج البلاغة است وصدر وذيل آن چنين است ( جلد 2 شرح نهج البلاغهء ابن أبي الحديد ، ص 448 - 452 چاپ أول مصر ) : « نحن الشعار والأصحاب والخزنة والأبواب ولا تؤتى البيوت الّا من أبوابها ، فمن أتاها من غير أبوابها سمّى سارقا ( منها ) فيهم كرائم القرآن وهم كنوز الرّحمن ، ان نطقوا صدقوا وان صمتوا لم يسبقوا ، فليصدق رائد أهله وليحضر عقله وليكن من أبناء الآخرة فانّه منها قدم وإليها ينقلب ، فالناظر بالقلب العامل بالبصر يكون مبتدأ عمله ان يعلم اعمله عليه أم له » ونيز در خطبهء ديگر اين عبارت چنين نقل شده : « وليصدق رائد أهله وليجمع شمله وليحضر ذهنه ( تا آخر ) وچون اين عبارت دوم بطور حتم مأخذ نقل اين كلام مورد بحث نيست زيرا كلام مذكور بقرينهء نقل شدن در فصل فاء مصدّر بحرف فاء ميباشد كه عبارت سابق منطبق با آنست از اين روى ما بنقل صدر وذيل آن نپرداختيم هر كه طالب باشد رجوع كند بخطبهء يك صد وشش ( ص 255 جلد دوم شرح نهج البلاغهء ابن أبي الحديد چاپ أول مصر ) پس معلوم شد كه خطبه در مقام ذكر برخى از مقامات وفضائل ومناقب أهل بيت عصمت وطهارت است كه أمير المؤمنين علي عليه السّلام ويازده فرزند معصوم أو عليهم السلام باشند وخود شارح ( ره ) در ذيل شرح همين فقره باين مطلب اشاره خواهد كرد پس طالب شرح مفصل اين كلام شريف با ملاحظهء شرح صدر وذيل آن بايد بشروح نهج البلاغة مراجعه فرمايد .