جمال الدين محمد الخوانساري
379
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
فريب جاهل بمكرهاى باطل است ، يعنى فريب خوردن جاهل نادان يا كم عقل بمكرها وكيدهاى باطل است كه شيطان يا تبعهء أو يا هوا وهوس با أو بكند واين بنا بر اينست كه « محالات » بكسر ميم خوانده شود جمع « محال » بمعنى كيد ومكر . وممكن است كه بضمّ ميم خوانده شود جمع « محال » بمعنى چيزى كه از حالي بحالي يا از صورتي بصورتى گشته باشد ومراد بآن شبههها باشد كه از صورت باطل خود گشته باشند وبصورت حق در آمده باشند ومراد اين باشد كه : فريب جاهل شبهههائيست كه قادر بر حلّ آنها نباشد وآنها را دليل وبرهان سازد . 6392 غريزة العقل تحدو على استعمال العدل . خصلت وخوى عقل وخرد ميراند بر كار فرمودن عدل يعنى مىدارد بر عدل كردن وظلم ننمودن . 6393 غريزة العقل تأبى ذميم الفعل . خصلت وخوى عقل وخرد سرباز مىزند از كار زشت نكوهيده . 6394 غنى المؤمن باللّه سبحانه . توانگرى مؤمن بخداى سبحانه است ، يعنى باينست كه توكل بر خداى سبحانه ميكند وأو كفايت همهء أمور أو ميكند وأو را بىنياز مىگرداند از مردم ، وآن حقيقت توانگريست . 6395 غيرة المؤمن باللّه سبحانه . غيرت مؤمن از براي خداى سبحانه است ، يعنى ننگ داشتن مؤمن از چيزى وسعى أو در دفع آن در اموريست كه قبحى داشته باشد شرعا ، وخشنودى حق تعالى در ننگ داشتن از آن باشد نه در أموري كه شرعا قبحى نداشته باشد وتعصب وحميت جاهليت بعضي مردم را دارد بر ننگ داشتن از آن ، مثل اين كه كسى از خويشان أو را كه مستحقّ قتل باشد بكشند .