جمال الدين محمد الخوانساري

364

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

اين مضمون در أحاديث ديگر نيز وارد شده . 6335 عقل المرء نظامه ، وأدبه قوامه ، وصدقه امامه ، وشكره تمامه . عقل مرد نظام اوست ، وأدب أو قوام اوست ، وراستى أو امام اوست ، وشكر أو تمام اوست . يعنى عقل مرد باعث انتظام أحوال دنيوي واخروى اوست ، وأدب داشتن أو بر پاى دارندهء اوست كه نگاه مىدارد أو را از لغزشها وافتادنها ، وراستى أو پيشواى اوست كه در هر باب بايد كه پيرو وتابع آن باشد ، وشكر كردن أو باعث تمامى أو وكامل شدن نعمتهاى اوست . 6336 علامة العىّ تكرار الكلام عند المناظرة ، وكثرة التّبجّح عند المحاورة . علامت عاجز بودن كسى مكرّر گفتن سخن است نزد مناظره ، وبسيارى شادى نمودن نزد مجاوره ، « مناظره » بمعنى بحث كردن با يكديگرست ، و « محاوره » بمعنى سخن گفتن با يكديگرست ، ومراد به « بسيارى شادى نمودن نزد محاوره » اينست كه نزد آن بسيار اظهار شادمانى كند بسخنانى كه مىگويد وافتخار ومباهات كند به آنها ، و « بودن هر يك از مكرّر گفتن سخن ومباهات كردن بآن نشانهء عاجزى » باعتبار اينست كه غالب چنانكه مشاهده مىشود اينست كه كسى كه عاجز شد ملجأ مىشود بمكرّر گفتن كلام يا تحسين سخنان خود واظهار شادمانى به آنها . وممكن است كه مراد به « عجر » أعمّ از عاجز شدن در آن گفتگو وعجز وفرومايگى في نفسه باشد وبنا بر اين « بودن آن شادمانى نشانهء عاجزى » ظاهرست .