جمال الدين محمد الخوانساري

353

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

علت دشمنى كمي باك داشتن است يعنى كمي باك داشتن از مردم وبىپروائى در رعايت حرمت ايشان سبب دشمنى ايشان مىگردد . 6303 عبد الحرص مخلّد الشّقاء . بندهء حرص دايم بدبختى است ، يعنى بدبختى أو دائمي است . ومراد بدبختى دنيويست زيرا كه در دنيا هميشه در تعب ورنج است وهرگز راحتى ندارد وامّا بدبختى أخروي أو پس بقدر وزر وباليست كه بسبب آن كسب كرده باشد . 6304 عبد الدّنيا مؤبّد الفتنة والبلاء . بندهء دنيا پاينده فتنه وبلاست يعنى فتنه وبلاى أو در دنيا پاينده ودائميست چنانكه در فقرهء سابق مذكور شد . 6305 علّموا صبيانكم الصّلوة ، وخذوهم بها إذا بلغوا الحلم . بياموزيد كودكان خود را نماز ، ومؤاخذه كنيد ايشان را بسبب آن هر گاه برسند باحتلام ، مراد به « احتلام » در اينجا بيرون آمدن منى است از قبل خواه در بيدارى وخواه در خواب وچون اين يكى از علامات معروفهء بلوغ است كه بسبب وجوب عبادات مىشود آن را مناط مؤاخذه فرموده‌اند ومراد مؤاخذهء ايشان است بسبب آن بعد از بلوغ ، خواه باين علامت معلوم شود وخواه بعلامت ديگر مثل سنّ كه پسر با كمال پانزده سال هلالي بالغ است ودختر با كمال نه سال هلالي بنا بر مذهب مشهور ميانهء علما ، وبعضي در دختر إكمال ده سال اعتبار كرده‌اند ، ومراد به « مؤاخذهء ايشان بسبب آن » اينست كه ايشان را تعزير وآزار كنند اگر نكنند آنرا بخشونت ودرشتى وكتك وبالاتر از آن بتفصيلى كه در كتب فقهية بيان شده . پوشيده نيست كه پيش از بلوغ نيز گفته‌اند كه ايشان را بايد عادت فرمود بكردن نماز هر گاه شش سأله شوند وبعضي هفت سأله گفته‌اند ، وهر دو در حديث