جمال الدين محمد الخوانساري

235

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

اين كه دلالت بر كمال دليرى وجرأت أو ميكند وباعث خوف وترس دشمن مىشود ، ومؤيد اينست آنچه نقل كرده‌اند كه مردى از قبيلهء أزد شمشير خود را بمهلّب ازدى كه از شجاعان عرب بود نمود وگفت : اى عمّ چگونه مىبينى اين شمشير را ؟ - أو گفت كه : خوب شمشيرى بود اگر كوتاه نمىبود أو ، گفت كه بلند ميكنم آنرا اى عمّ بگام خود ، مهلّب گفت : اى پسر برادر من واللّه كه رفتن بچين يا آذربايجان آسانترست أزين گام . ودر اشعار عرب مدح شجاعان بوصل كردن شمشير بگام بسيار شده ودر بعضي چنين مدح شده كه : « هر گاه شمشير كوتاه باشد وصل ميكند آن را بگام » وبعضي از علما گفته‌اند كه : فايدهء آن اينست كه باين گام پيش گذاشتن ظاهر مىشود بر مردم قصد حملهء أو بر دشمن واقدام بر آن ، وديگر از ترس خجالت وانفعال پشيمان نمىشود از آن وپس نمىرود ، وممكن است كه اين در كسى باشد كه پياده باشد چه ظاهر اينست كه أو اگر پاى راست را گامى پيش گذارد وخم شود آسانتر باشد شمشير زدن وكاريگر « 1 » ترافتد از اين كه هر دو پا در جاى خود باشند واللّه تعالى يعلم . 5934 ضادّوا الشّهوة مضادّة الضّدّ ضدّه ، وحاربوها محاربة العدوّ العدوّ . مخالفت كنيد خواهش را مخالفت كردن ضدّ با ضدّ ، وجنگ كنيد با آن جنگ كردن دشمن با دشمن ، ضدّ چيزى چيزيست كه با آن جمع نشود . 5935 ضلال العقد اشدّ ضلّة ، وذلّة الجهل أعظم ذلّة . گمراهى عقل سخت ترين گمراهيست وخوارى ناداني بزرگترين خوارئى است « بودن گمراهى عقل سخت‌ترين گمراهى » باعتبار اينست كه گمراهى با وجود عقل وخرد از تفريط وتقصير صاحب آن ناشى مىشود ودر آن معذور نيست بخلاف

--> ( 1 ) كذا باصافهء باء ، ومراد « كارگر » است يعنى بسيار كار كننده وكارگر شونده .