دويم - حال خشم كه بفرو خوردن آن واز جا بر نيامدن وبردبارى نمودن نزد آن وخلاف آنها خوبى وبدى اخلاق ظاهر مىشود . سيم - امنيت كه در آن نيز حال أخلاق معلوم مىشود چنانكه در رضا وخشنودى مذكور شد . چهارم - ترس كه در آن نيز بقلق واضطراب نكردن وبا آرام واطمينان بودن ومانند آنها وخلاف آنها خوبى وبدى اخلاق معلوم شود . پنجم - منع يعنى منع كسى از آنچه خواهش آن داشته باشد چه هر كه را اخلاق نيكو باشد بردبارى كند وبسبب آن خشمناك نگردد ودرصدد انتقام بر نيايد خصوصا هر گاه آن منع بجا بوده باشد وخلاف آنها دليل بدى اخلاق است بر آن قياس . ششم - رغبت كه هر كه با وجود رغبت در چيزى وخواهش آن هر گاه منع كند خود را از آن بسبب حرمت يا كراهت آن يا اين كه با وجود أباحت آن چندان حريص نباشد در طلب آن وبسبب آن مشغول نگردد از أمور أخروي خود اين نشان خوبى اخلاق أو باشد وخلاف آنها دليل خلاف آنها . 5632 ستّة يختبر بها دين الرّجل ، قوّة الدّين ، وصدق اليقين ، وشدّة التّقوى ، ومغالبة الهوى ، وقلّة الرّغب ، والاجمال في الطّلب . شش چيزست كه آزمايش كرده مىشود به آنها دين مرد ، قوّت دين ، وراستى يقين ، وسختى تقوى ، وغلبه كردن بر خواهش ، وكمي رغبت ، واجمال در طلب . ظاهر اينست كه مراد به « قوّت دين » قوّت دينداريست يعنى عمل كردن بشرايط وآداب آن ، ومراد اين باشد كه دين هر كسى بقوّت ديندارى أو آزمايش مىتواند شود هر كه عمل أو بشرايع آن قويتر باشد اين نشان اينست كه أصل دين واعتقاد أو بآن قويتر باشد . ومراد به « راستى يقين » راستى يقين باشد بعدل حق تعالى ونفى ظلم وحيف از أو در آنچه قسمت كرده از ارزاق وآجال ومانند آنها ، باين كه عمل كند بر وفق