جمال الدين محمد الخوانساري

128

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

5553 سلاح الحرص الشّره . سلاح حرص شره است « شره » بفتح شين نقطه‌دار ورأى بي نقطه چنانكه أهل لغت گفته‌اند بمعنى غلبهء حرص است وبنا بر اين ممكن است كه معنى اين باشد كه : سلاح حرص اينست كه بتدريج غلبه كند تا اين كه صاحب خود را بدارد بر سعيها وطلبها . وبعضي از أهل لغت « شره » بكسر شين را « 1 » بمعنى نشاط وتيزى جوانى گفته‌اند وبنا بر اين ممكن است كه مراد در اينجا نشاط باشد ومعنى اين باشد كه : سلاح حرص نشاط وبىغمى است وكسى را كه غم آخرت باشد حرص بر دنيا نباشد . وممكن است كه مراد تيزى جوانى باشد باعتبار اين كه حرص هر گاه با آن باشد صاحب خود را بدارد بر سعيها وطلبها ، بخلاف پيران كه هر چند حرص در ايشان باشد چندان سبب سعى وطلبي نباشد . 5554 سلاح الّلؤم الحسد . سلاح لئيمى يعنى دنائت « 2 » وپست مرتبه بودن حسد است يعنى لئيم آنچه

--> ( 1 ) بايد دانست كه « شره » بكسر شين وفتح راوها . در آخر كه هاء أصل كلمه باشد باين معنى كه شارح ( ره ) فرموده نيامده است بلى آنچه لغويان باين معنى ياد كرده‌اند از مادّهء « ش ر ر » ( يعنى بشين وتضعيف راء ) ميباشد ، در منتهى الإرب در مادّهء « ش ر ر » گفته : « شرّه بالكسر حرص وآزمندى وشرّة الشباب نشاط جوانى » طريحى ( ره ) در مجمع البحرين نيز در مادهء ( ش ر ر ) گفته : « وشرّة الشباب هي بكسر الشين وتشديد الرّاء الحرص على الشّر والنشاط له والرغبة فيه ومنه الخبر : لكلّ شيء شرّة ولكلّ شيء فترة » . وساير لغويان نيز باين مطلب در مادّهء مذكور تصريح كرده‌اند پس اگر مراد شارح ( ره ) آنست كه مىتوان اين كلمه را « شرّة » خواند يعنى بكسر شين وتشديد راء مفتوحه وبتاء زائده در آخر ، درست است ومعنى آن مىشود كه در متن ياد كرده واگر نه اشتباه است . ( 2 ) در منتهى الإرب گفته : « دنأ دنوء ( بضمّ دال ونون بر وزن قعود ) ودناءة ( بفتح دال بر وزن دلالت ) فرومايه وبيباك گرديد » .