5508 زيادة الشّحّ تشين الفتوّة وتفسد الاخوّة . زيادتى بخيلى زشت ميكند جوانمردى را ، وفاسد ميكند برادرى را ، يعنى برادران بسبب آن ترك برادرى أو كنند . 5509 زنوا أنفسكم قبل ان توازنوا « 1 » ، وحاسبوها قبل ان تحاسبوا « 2 » ، وتنفّسوا من ضيق الخناق قبل عنف « 3 » السّياق « 4 » . بسنجيد نفسهاى خود را پيش از اين كه سنجيده شويد ، ومحاسبه كنيد آنها را قبل از اين كه محاسبه كرده شويد ، وگشايش دهيد از تنگى گلو پيش از سختى جان كندن . مراد به « سنجيدن نفسها » سنجيدن اعمال آنهاست يعنى أعمال آنها را بسنجيد وبحساب آنها برسيد تا اين كه اگر اصلاحى خواهد اصلاح بشود پيش از اين كه در قيامت سنجيده شوند آنها وبحساب آنها رسيده شود . وديگر چاره وتداركي نتوانيد كرد . و « گشايش دهيد از تنگى گلو » يعنى اصلاح حال خود بكنيد كه باعث اين شود كه گلوى شما در وقت مرگ تنگ گرفته نشود وجان كندن بر شما سخت نگردد .

--> ( 1 ) در نهج البلاغة « توزنوا » ، ( رجوع شود بخطبهء 88 ، ص 137 ج 2 شرح ابن أبي الحديد چاپ مصر ) . ( 2 ) اين روايت تا اينجا در سابق نيز نقل شده است هر كه طالب باشد مراجعه كند . ( 3 ) شارح ( ره ) كلمهء « عنف » را بحركات سه گانه ضبط كرده وبر روى آن « جميعا » نوشته يعنى قرائت آن بهر يك از فتح وكسر وضمّ درست است ، فيروز آبادي در قاموس گفته : « العنف مثلثة العين ضدّ الرّقق » ليكن زبيدى در تاج العروس در شرح عبارت قاموس گفته : « واقتصر الجوهرىّ والصاغانىّ والجماعة على الضمّ فقط وقالوا : هو الخرق بالامر وقلة الرفق به ، ومنه الحديث : ويعطى على الرّفق ما لا يعطى على العنف » وابن أبي الحديد نيز بضمّ اكتفا كرده ودر شرح « وانقادوا قبل عنف السياق » گفته : « هو العنف بالضمّ وهو ضدّ الرّفق ، ويقال : عنف عليه وعنف به أيضا ، والعنيف الذي لا رفق له بر كوب الخيل ، والجمع عنف ، واعتنفت الامر أي أخذته بعنف » . ( 4 ) عبارت در نهج البلاغة چنين است : « وتنفّسوا قبل ضيق الخناق ، وانقادوا قبل عنف السّياق »