جمال الدين محمد الخوانساري
112
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
لغزش عاقل سخت زخم زدن است يعنى زخم زدن آن بصاحب خود سخت است وزيان وخسران آن عظيم است ، وممكن است كه : مراد به « لغزش أو » هرزه ودشنام ودرشتيها باشد كه أو بديگرى بكند ومراد اين باشد كه : زخم زدن آن بآن شخص سخت است بخلاف آنها از غير عاقل كه چندان اثر نكند . 5483 زلّة العالم كبيرة الجناية . لغزش عالم بزرگ گناه است يعنى گناه آن بزرگ است بخلاف نادان كه گناه از أو سهل است وبسا باشد كه معذور باشد چنانكه مكرّر مذكور شد . 5484 زيادة العقل تنجى . زيادتى عقل رستگار مىسازد ، زيرا كه صاحب خود را بر أطاعت وفرمانبردارى حق تعالى مىدارد ومنع از گناه وعصيان ميكند ، وظاهرست كه اين سبب رستگارى مىگردد . 5485 زيادة الجهل تردى . زيادتى جهل هلاك مىگرداند يا مىاندازد يعنى در هلاكت وناداني يا زيان وخسران وظاهر اينست كه مراد به « جهل » بقرينهء مقابله با فقرهء سابق كمي عقل وخرد باشد . وممكن است كه مراد به « زيادتى عقل » در فقرهء سابق بقرينهء مقابله با اين فقره زيادتى علم باشد ومراد به « جهل » در اينجا ظاهر آن باشد يعنى ناداني وبودن هر يك از زيادتى عقل وخرد وعلم سبب رستگارى وهر يك از زيادتى بىعقلى وبيخردى وناداني سبب هلاك ، ظاهرست ومحتاج ببيان نيست . 5486 زوال الدّول باصطناع السّفل . زايل شدن دولتها بسبب پروردن مردم پست مرتبه است يعنى ايشان را كار گزار أمور ومهمات كردن . 5487 زيادة الشّكر وصلة الرّحم تزيدان النّعم وتفسحان في الاجل .