جمال الدين محمد الخوانساري
75
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
ظاهر اين است كه مراد به « ناس » غير أئمة طاهرين صلوات اللّه عليهم أجمعين باشد چنانكه شايع است استعمال ناس در ايشان ومراد اين است كه مردم غير ما دو فرقهاند فرقه كه تابع ما باشند وايشان بر راه راستاند وفرقه كه پيرو ما نباشند وايشان از أهل بدعت وضلالتاند « 1 » وكسى نيست كه پيرو ما نباشد واز أهل ضلالت نباشد باين كه خود امام وپيشوا تواند بود وتابع كسى نبايد باشد . 3862 إنّما خلقتم للبقاء لا للفناء وانّكم في دار بلغة ومنزل قلعة . بدرستى كه شما خلق كرده نشدهايد مگر از براي باقي بودن نه از براي فانىشدن وبدرستى كه شما در خانه بلغهايد ودر جايگاه قلعه مراد اين است كه شما آفريده نشدهايد مگر از براي آخرت كه خانه بقا وپايندگى است نه از براي دنيا كه دار فنا وزوال است و « بلغه » بضمّ ميم وسكون لام وفتح غين قدرى است از عيش كه اكتفا بآن توان كرد ومراد اين است كه دنيا خانه ايست كه در آن بايد اكتفا نمود به آن چه توان اكتفا نمود بآن از عيش ونبايد حريص بود در آن بر شهوات ومستلذات آن وجايگاه « قلعه » بضمّ قاف وسكون لام وفتح عين يا بضمّ قاف ولام هر دو وفتح عين يا بضمّ قاف وفتح لام وعين هر دو يعنى جايگاه عارية كه وطن نتوان ساخت آن را ، و « بودن دنيا منزل چنين » ظاهر است . 3863 إنّما العاقل من وعظته التّجارب . بدرستى كه عاقل نيست مگر كسى كه پند گفته باشد أو را تجربهها . 3864 إنّما الجاهل من استعبدته المطالب . بدرستى كه نيست نادان مگر كسى كه بنده كرده باشد أو را مطلبها يعنى بنده خواهشها ومطلبهاى دنيوي خود شده باشد وهميشه مانند بندگان سعى كند از براي
--> ( 1 ) در نسخه مسجد سپهسالار چنين ضبط شده است : « خواه پيرو ديگرى باشند خواه أصلا پيرو كسى نباشند » .