جمال الدين محمد الخوانساري
268
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
2571 اعملوا وأنتم في آونة البقاء والصّحف منشورة والتّوبة مبسوطة والمدبر يدعى والمسىء يرجى قبل ان يخمد العمل وينقطع المهل وتنقضى المدّة ويسدّ باب التّوبة . عمل كنيد وحال آنكه شما در أوقات بقاى درد نيائيد ، ونامههاى اعمال گشوده است ، وتوبه گسترده است ، وكسى كه رو گردانيده باشد خوانده مىشود ، وگنهكار تأخير كرده مىشود پيش از اين كه خاموش شود عمل ، وبريده شود مهلت ، وبسر آيد مدّت ، وبسته شود در توبه يعنى طاعت وعبادت كنيد در حالي كه در أوقات بقاى در دنيائيد پيش از رسيدن وقت مرگ وظاهر شدن آثار وعلامات آن ودر وقتي كه هنوز نامهء اعمال شما گشوده است يعنى ملكين نامهء أعمال را هنوز در نور ديده ننمودهاند وهر چه بكنيد نوشته مىشود در آن ، وتوبه از براي شما گسترده است ، وهر كه توبه كند قبول شود ورهائى يابد ، واين هر دو پيش از اين است كه مرگ در رسد وآدمي مشاهده بعضي أحوال وأوضاع آن نشأه كند وآن وقت كه شد ديگر نامه پيچيده شود باعتبار اين كه عمل بعد از آن سودى ندارد ونوشته نمىشود ، وهمچنين توبه ديگر مقبول نيست « وكسى كه رو گردانيده باشد خوانده مىشود » يعنى رو گردانيده باشد از درگاه خدا خوانده مىشود ودعوت مىشود باين كه رو بياورد بسوى أو ، يا اين كه اگر رو بياورد خوانده مىشود يعنى حقّ تعالى أو را بجانب خود مىخواند وگناه أو را عفو ميكند ، و « گناهكار تأخير كرده مىشود » يعنى تأخير كرده مىشود در حكم بعذاب وعقاب أو باعتبار اين كه هنوز وقت توبه باقي است ، وممكن است كه توبه كند وگناه خود را رفع نمايد واينها نيز پيش از وقتي است كه مذكور شد وبعد از آن تأكيد مضمون سابق فرمودهاند وفرمودهاند كه : « پيش از اين كه خاموش شود عمل » يعنى ديگر عمل نتوان كرد ، يا اين كه اگر توان كرد اعتباري نداشته باشد وآن در وقتي است كه اشاره بآن شد كه حيات باقي باشد امّا مشاهدهء بعضي أحوال