جمال الدين محمد الخوانساري
238
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
آن كسى را بر تقدير فرمان بردن أو بالاتران را يا باعتبار اين است كه حق تعالى چنين كند كه پستتران فرمان أو برند هرگاه أو فرمان بالاتران برد ويا از اين راه است كه مردم أكثر تقليد يكديگر كنند پس هرگاه پستتران ببينند كه أو فرمان بالاتر از خود مىبرد ايشان نيز فرمان أو كه بالاتر از ايشان است ببرند . 2476 استكثر من المحامد فانّ المذامّ قلّ من ينجو منها . طلب كن محامد بسيار را پس بدرستى كه مذامّ كم است كسى كه رستگار باشد از آنها ، « محامد » صفات وافعالى است كه باعث استحقاق مدح وستايش گردد « مذامّ » مقابل آن است كه سبب مذمّت ونكوهش گردد ومراد اين است كه سعى كن كه محامد بسيار تحصيل كنى از براي اين كه كم است كسى كه از مذامّ رستگار باشد پس هرگاه كسى محامد بسيار تحصيل كند برابرى كند با مذامّى كه در أو باشد . 2477 اكره نفسك على الفضائل فانّ الرّذائل أنت مطبوع عليها . جبر كن نفس خود را بر فضايل پس بدرستى كه رذايل تو خو گرفتهء بر آنها ، « فضائل » صفاتى است كه باعث افزونى مرتبهء اين كس گردد و « رذائل » مقابل آنهاست يعنى صفاتى كه باعث پستى مرتبهء اين كسى گردد وممكن است كه مراد از اين فقره نيز موافق فقرهء سابق اين باشد كه : جبر كن نفس خود را بر فضايل از براي آنكه تو خو گرفتهء برذايل ، وگويا مخلوق شدهء بر آنها ، پس جبر كن نفس خود را بر تحصيل فضايل تا برابرى كنند با آنها ، يا مراد اين باشد كه تو خو گرفتهء با رذايل پس تا جبر نكنى نفس خود را رغبت نكند در فضايل وتحصيل آنها .