جمال الدين محمد الخوانساري

126

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

بخلاف كسى كه با علم ودانش عبادت كند زيرا كه بسبب عبادت از جاى خود بيرون رود ومرتبهء أو بلند گردد . 2071 الكريم يعفو مع القدرة ويعدل في الامرة ويكفّ إسائته ويبذل احسانه . كريم يعنى شخص گرامى بلند مرتبه يا صاحب سخاوت وجود در مىگذرد از گناه مردم نسبت باو با وجود قدرت بر انتقام ، وعدالت ودادگرى ميكند در امارت وحكومت ، وباز مىدارد بدى خود را از مردم ، وبذل ميكند احسان خود را . 2072 التّوبة ندم بالقلب واستغفار باللّسان وترك بالجوارح وإضمار ان لا يعود . توبه پشيمانى است بدل ، وطلب آمرزش است بزبان ، وترك كردن است باعضا ، وقصد اين داشتن كه ديگر بر نگردد ، پوشيده نيست كه توبه از گناه پشيمانى است وپشيمانى از چيزى لازم دارد كه ترك كند آن را وقصد اين داشته باشد كه ديگر بر نگردد بآن و « امّا طلب آمرزش بزبان » پس ظاهر اين است كه از براي أصل توبه ضرور نباشد بلكه اگر آن را نيز اضافه كند توبهء أو كاملتر باشد وممكن است حمل كلام بر بيان توبهء كامل ، ومخفى نيست نيز كه ميانهء علما خلاف واقع شده كه توبه از بعضي گناهان دون بعضي صحيح است يا نه بلكه در صحّت توبه بايد كه از جميع گناهان توبه كند وپشيمان باشد وعزم اين داشته باشد كه ديگر هيچ گناهى نكند ؟ واين كلام معجز نظام احتمال هر دو دارد واز آن ترجيح يك مذهب ظاهر نمىشود نهايت ظاهر بعضي أحاديث ديگر قول دوّم است وموضع تحقيق مسئله بر وجهي كه بايد كتب ورسايل كلاميّه است . 2073 الجود من غير خوف ولا رجاء مكافاة حقيقة الجود . بخشش بىترسى وبىاميد مكافات وتلافى حقيقت جود است يعنى بخششى