جمال الدين محمد الخوانساري
105
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
است كه مراد بقوّت قوّت عقل ودانش ورأى باشد زيرا كه ابتداى كمال آن چهل سال است ، واين است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله در چهل سالگى مبعوث شد بلكه بعضي گفتهاند كه : مبعوث نشد هيچ پيغمبرى مگر بعد از چهل يعنى بعد از رسيدن بچهل ، وبناى تفاسير ايشان بر اين است كه مراد قوّت وتوانائى جسم باشد ، ومؤيّد تفسير اينجاست آنچه در قرآن مجيد واقع شده : حَتَّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً حتى اين كه هر گاه رسيد آدمي بأشدّ خود ورسيد بچهل سال » بنا بر اين كه چهل سال تفسير « أشدّ » باشد چنانكه ظاهر كلام است ، وموافق تفسير أهل لغت است آنچه در آيهء كريمه در باب مال يتيم وارد شده وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ * ونزديك مشويد مال يتيم را مگر بر وجهي كه نيكوتر باشد ، يعنى بر وجهي كه صرفه وغبطهء يتيم در آن باشد تا وقتي كه برسد بأشدّ خود يعنى تصرّف بر وجه نيكوتر تا وقتي است كه برسد أو بأشدّ خود وبعد از آن بايد كه مال أو را بخودش بدهند يا اين كه در آن وقت نزديك مال أو توان رفت باذن أو بهر نحو كه اذن بدهد هر چند كه بر وجه أحسن نباشد ، وظاهر است كه مراد به « رسيدن بأشدّ » در اينجا رسيدن بسنّ بلوغ است پس ظاهر اين است كه « أشدّ » بمعنى رسيدن بقوّت ظاهري وباطني هر دو مستعمل مىشود . 1985 العارف وجهه مستبشر متبسّم وقلبه وجل محزون . عارف يعنى صاحب معرفت ودانش روى أو شكفته وتبسّم كننده است ودل أو ترسناك واندوهگين است ، يعنى از براي آخرت . 1986 الكيّس من كان غافلا عن غيره ولنفسه كثير التّقاضى . زيرك كسى است كه بوده باشد از غير خود بي خبر واز براي نفس خود بسيار تقاضا كننده ، يعنى تفتيش وتفحّص أحوال غير خود نكند واز ايشان بىخبر