جمال الدين محمد الخوانساري
مقدمة 11
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
سبزى بود ، واگر از اين هم ترقّى ميكرد شير شتر بود ، گوشت نمىخورد مگر گاهى ومىگفت : شكم خود را مقبره حيوانات مكنيد ، وبا اين حال قوّت وزورش از همه بيشتر بود واز همه بلاد اسلام سواي شام كه در دست معاوية بود أموال پيش أو مىآمد وهمه را بر مردم قسمت ميكرد . واما عبادت ، أعبد ناس بود ونمازش از همه كس بيشتر بود وروزهاش از همه كس فزونتر ، مردم از آن حضرت نماز شب وملازمت أو راد وأقامت نوافل را آموختند وشمع يقين در راه دين از مشعل أو افروختند ، چه توان گفت در عبادت كسى كه يك شمّه از آن اين است كه در ليلة الهرّير در صفّين بين الصّفين نطعى برايش گسترده بودند وبر آن نماز ميكرد وتير از دست راست وچپ أو مىگذشت ودر پيش أو بر زمين مىآمد وهيچ پروا نمىكرد تا از ورد خود فارغ شد وپيشانى نورانيش از طول سجود مانند پاى شتر پينه كرده بود واگر مناجاة ودعواتش را تأمّل كنى وآن تعظيم واجلال إلهي كه در آنها فرموده وتواضع وتذلّل وخضوع كه نموده ملاحظه نمائى مىتوانى دانست كه چه مقدار اخلاص داشته واز كدام دل بيرون آمده وبر كدام زبان جارى گرديده واز علىّ بن الحسين كه عبادتش بنهايت رسيده بود پرسيدند كه : عبادت تو با عبادت جدّت چون است ؟ - گفت : چنانكه عبادت جدّم با عبادت حضرت رسالت پناه بود . واما قرائت قرآن ، أو در اين باب مرجع همه بود وهمه متّفقند بر اين كه در زمان حضرت رسول ( ص ) تمام قرآن را غير أو كسى نمىدانست ودر حفظ نداشت وبعد از آن حضرت اوّل كسى كه قرآن را جمع كرد ونوشت أو بود واگر رجوع بكتب قرائت كنى دانى كه استادان قرائت همه شاگردان اويند وقرائت همه منتهى باوست وهمه پناه باو مىجويند . واما تدبير ورأى ، رايش از همه صوابتر وتدبيرش از همه صحيحتر بود ودر تدبير أمور هر يك از خلفا وامرا رجوع باو مىنمودند ، عمر را أو از هلاك نگه داشت