اگرچه ديوان امام علي عليه السّلام همانند نهج البلاغة وساير كتابهاى اندرز وموعظه‌اى نياز به مدرك ندارد چون مرجعي نمىخواهد روى مطالب آن فتوى بدهد ، اما جمع‌آورى مدرك براي اشعار مطلب را مطمئن‌تر ومحكم‌تر مىگرداند . بارى ديوان امام عليه السّلام مضامين روايات وقرآن مجيد است كه در قالب احساسي ريخته شده است ، اشعار انقلابى وجنگى آن هم در كتابهاى تاريخي ثبت است . * * * تا آنجا كه بدست آمد قديمىترين نسخه ديوان چاپ بولاق تركيه است كه در تاريخ 1251 هجرى چاپ شده است وبيشترين نسخه‌هاى چاپى مربوط به هندوستان : كلكته ، دهلي وبمبئي است كه در حاشيه‌هاى آن با عربى يا فارسي لغتنامه‌اى آمده است كه از روى همين نسخه‌ها اين ترجمه تنظيم گرديد . ديوان امام علي عليه السّلام به اردو وتركى هم ترجمه شده است ودر كتابخانه‌هاى عمومى قم ومشهد ديده شد . قديمىترين ترجمه وشرح فارسي از حسين ميبدى است كه در سال 1285 شمسي در إيران چاپ شده است . هم مستقل وهم در حاشية كتاب نهج البلاغة لاهيجى . اين احساس هزار سأله وكوشش‌هاى گوناگون همه بخاطر غنى ساختن إسلام عزيز وبهره‌گيرى از مطالب آموزنده خاندان رسالت واضافه نمودن امتيازى بر امتيازهاى امام علي عليه السّلام است واصلاح جامعه از طريق عرضه نمودن مطالب آنحضرت . هر نويسنده‌اى در حدّ معلومات واحساس و « همت خود خانه ساخته . » وقتي به اهميت اين موضوع بيشتر پى مىبريم كه ببينيم شخصيت‌هائى أمثال قطب الدين كيدرى « 1 » ومرحوم حاج سيد محسن امين كه در شعر ، أدب ، فقه ، اخلاق

--> ( 1 ) - أبو الحسن محمّد بن الحسين بن الحسن البيهقيّ النيشابوري المشتهر به قطب الدين الكيدري . روضات الجنّات ج 6 صفحه 295