ناصر خسرو قباديانى ( 394 - 481 ه . ق . ) ابو معين ناصر بن خسرو بن حارث قباديانى بلخى مروزى ملقّب به « حميد الدين » ، « سفير » ، « مختار امام عصر » و متخلّص به « حجّت » حكيم ، شاعر و نويسندهء بزرگ قرن پنجم هجرى ايران است كه سلسله نسبش با هشت واسطه به امام على بن موسى الرّضا ( ع ) و اصل مىگردد . در آغاز جوانى به خدمات دربارى اشتغال داشت و در خدمت سلاطين غزنوى ، محمود و مسعود ، مىزيست آن گاه از اشتغالات ديوانى كناره گرفت و در جستجوى حقيقت و كسب كمال معرفت به مسافرت پرداخت ، در مدّت هفت سال ، مكّهء معظّمه ، شرق و غرب ايران ، آسياى صغير ، شام ، سوريه ، فلسطين ، مصر ، قيروان و سودان را سياحت كرد . هنگام اقامت در مصر به طريقهء فاطميان گرويد و از جانب خليفهء فاطمى مصر ، المستنصر باللّه ، به عنوان حجّت جزيرهء خراسان معنون گرديد . ناصر خسرو در پنجاه سالگى به خراسان بازگشت و بر اثر شورش عوام به مازندران و گرگان گريخت و سپس به « يمگان » پناه برد و تا پايان عمر در پناهگاه خود به سر برد . او راست : جامع الحكمتين ؛ خوان الاخوان ؛ ديوان اشعار متضمّن 11047 بيت شعر ؛ رسالهء آفاقنامه در تصوّف ؛ رسالهء بستان العقول كه تاكنون نسخه‌اى از آن به دست نيامده ولى در گفتار بيست و دوم زاد المسافرين به وجود آن اشارت داده است ؛ زاد المسافرين ؛ سفر نامه ؛ قانون اعظم در علوم غريبه ؛ كنز الحقايق ؛ گشايش و رهايش ؛ مثنوى روشنايى نامه ؛ وجه دين در ذكر عقايد اسماعيليه و . . . « 1 » از آن جا كه شعر ناصر خسرو در خدمت دين و برخاسته از كلام الهى و تعاليم قرآنى است و از آن هدفى جز تبيين مسائل شريعت و امور عقلانى ندارد ، همواره ذكر و ياد

--> ( 1 ) . فهرست مشاهير ايران . صص 558 - 560 .