بر همه مُلك و مَلَك نعره زنان فخر كند * چون ز اشعار على نسخه و دفتر گيرد « 1 » شاعرى ديگر حمزهء كوچك ورامينى است كه در اشعار خود به اصل تولّا و تبرّا تكيه كرده ، و اين نكته‌اى است كه از نظرگاه تاريخ سياسى - اجتماعى شيعهء اماميه بسيار مهم است . در اين‌جا چند بيت از يك قصيدهء اين شاعر را نقل مىكنيم : آن كس منم كه آل نبى را ثنا كنم * بر دوستان احمد و حيدر دعا كنم راهى كه نهى كرد پيمبر بدان شدن * آن راه را و رهبر آن ره ، رها كنم از مهر و از محبّتِ زهرا ، و مرتضى * هر صبحدم نگاه سوى « هل اتى » كنم گر اقتدا به آل زيادست مر تُرا * من اقتدا هميشه به آل عبا كنم آل زياد را كه به نفرين حق درند * از اعتقاد ، لعنت بى منتها كنم . . . « 2 » بارى ، نهضت شيعه در شعر فارسى در سده‌هاى چهارم تا ششم به شيوه‌اى كه شاعران از وقايع تاريخى و نمايه‌هاى مذهب شيعه بهره برده‌اند ، شروع شد . و در سدهء هفتم و هشتم - كه در خور تحقيقى مستقل است - به اوج رسيد . بين سالهاى 800 تا 900 هجرى ، شاعران غير شيعى را نيز تحت تأثير قرار داد « 3 » ، تا آن‌گاه كه صفويان پاى به عرصهء تاريخ گذاردند و شعر فارسى را خدمتگزار مصاديق و مفاهيم بلند مذهبى ساختند . به هر حال ، بحث و تحقيق ، پيرامون تاريخ تاثير مضامين مذهبى در شعر و ادبيات فارسى اعم از آنكه به صورت نمايه‌اى باشد ، با نظم وقايع تاريخى و داستانهاى تمثيلى مربوط به ائمه اهل البيت عليهم السلام ، و يا مدايح دلپذير و مراثى غم‌انگيز مربوط به آنان ، در تاريخ ادبى ما زمينه‌اى گسترده دارد ، كه تحقيقى مىطلبد مستقل ، چنان كه از يكسو نمايندهء پايگاه استواران نمونه‌هاى جهان بشريت باشد ، و از ديگر سو تاثير شگرف گفتار و كردار آن حق‌جويان خلق نواز را بنماياند ، و نيز غنايى را كه تعبيرات و تركيبات و بعد هنرى شعر فارسى بر اثر اقبال آن مضامين بدست آورده ، نشان دهد . اما در تحقّق اين كار نخست بايد سروده‌هاى اين سخنوران حق گوى پاك گفتار گردآورى و نشر شود ، تا زمينهء پژوهش فراهم آيد . با چنين نيّتى

--> ( 1 ) - همان مأخذ . ( 2 ) - همان مأخذ . ( 3 ) - مانند جامى ( متوفى به سال 897 ه ) كه اندك مايه گرد تعصّب نيز ، فرا گرد آراى او نشسته است .