44 . اميرى فراهانى ( 1277 - 1336 ) زندگينامه نامش محمد صادق ملقب به اديب الممالك ، متخلص به « اميرى » است كه به سال 1277 ه . ق در گازران از توابع فراهان به دنيا آمده است . وى در اوان شاعرى « پروانه » تخلص مىكرد ، ولى بعدها كه به امير الشّعرايى برگزيده شد ، تخلص « اميرى » را براى خود انتخاب كرد . وى از قصيده‌سرايان طراز اول نيمه اوّل سده چهاردهم هجرى است و در سرودن شعر در انواع قالبهاى سنتى توانا و شهره بوده است . او در لغت فارسى و تازى دستى به تمام داشته و از فنون ادبى ، حكمت ، رياضى و نجوم بهره كافى برده و با زبان‌هاى روسى و تركى و فرانسه و انگليسى آشنا بوده است . ديوان اشعار او كه حدود 000 ، 22 بيت است سرشار از مسائل سياسى و اجتماعى و تاريخى زمانه اوست و او را بايد از شاعران آگاه به مسائل روز به شمار آورد ، چرا كه اغلب اشعارش آيينه آلام و مصايب اجتماعى و فرهنگى روزگار اوست . اديب الممالك فراهانى در سال 1316 به نشر روزنامه ادب در تبريز همت گماشت و سپس آن را به سال 1320 در مشهد منتشر كرد . ضميمهء فارسى روزنامه ارشاد بادكوبه نيز به قلم وى انتشار مىيافت و بعدها سردبيرى روزنامه مجلس را در تهران بر عهده گرفت و مقالات و اشعار خود را در آن به چاپ مىرسانيد . وى در پايان عمر به استخدام وزارت عدليّه درآمده بود . او در سال 1335 در شهر يزد به علت سكته ناقص بسترى شد و پس از عزيمت به تهران در سن 58 سالگى بدرود حيات گفت و در جوار امامزاده عبد العظيم به خاك سپرده شد . « 1 » از تأليفات اوست : صيقل المرآت در جغرافيا ، سماء الدنيا در هيأت جديد ، تابش مهر ، فلك مشحون ، تحفة الولى در عروض ، مقامات اميرى ، رشحات الاقلام و رساله در عقد انامل كه اغلب آنها از ميان رفته است . « 2 »

--> ( 1 ) . دويست سخنور ص 35 و 36 . براى آشنايى بيشتر با شرح احوال و آثار او بايد به منابعى از قبيل : ادبيات معاصر ، تاريخ ادبيات ادوارد براون ، ج 4 ، سخنوران نامى معاصر ، ج 1 ، سبك‌شناسى ، ج 3 ، فرهنگ سخنوران ، لغت‌نامه دهخدا ، ج 3 ، از صبا تا نيما ، ج 2 ، گلزار ادب و مقدمه ديوان اشعار وى مراجعه كرد . ( 2 ) . ديوان كامل اديب الممالك فراهانى قائم مقامى ، با تصحيح و حواشى وحيد دستگردى ، تهران ، كتابفروشى فروغى ، چاپ دوم ، سال 1345 ، مقدمه ص يط .