محمد على مجاهدى
409
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
كشور پديد آمده بود به خاموشى گراييد . وى به شعر و نقاشى علاقهمند بوده و به رسم تفنن در اين دو مقولهء هنرى آثارى پديد آورده است كه چندان اوجى ندارد . وى در هفدهم ذيقعدهء سال 1313 توسط ميرزا رضا كرمانى كشته شد . « 1 » سبك شعرى او آثار منظوم معدودى كه از وى در تذكرههاى فارسى آمده است عموما در سبك عراقى سروده شده و از ضوابط اين سبك شعرى پيروى مىكند . دامنهء تأثير آثار عاشورايى وى به جز مثنوى ماتمى او در رثاى حضرت على اصغر ( ع ) كه بازتاب نسبتا فراگيرى داشته است ، اثر منظوم ديگرى از او به ثبت نرسيده و در زمينهء شعر مناقبى نيز آثار درخور توجهى ندارد . تذكرهنويسان اين رباعى را به او نسبت دادهاند كه به هنگام تشرف به حرم مطهر حسينى بالبداهه سروده است : اسكندر و من ، اى شه معبود صفات * در سير جهان صرف نموديم اوقات بر همت من كجا رسد همت او ؟ * من خاك درت جستم و او آب حيات « 2 » رويكرد امثال او كه در رأس هرم قدرت و حكومت قرار داشتهاند به مقولههاى آيينى ، موجب پديد آمدن آثار منظوم بسيارى در دو زمينهء ماتمى و مناقبى شده و در طول دورهء ناصرى نيز ( حدود 50 سال ) اشعار آيينى فراوانى به ثبت رسيده كه سرانيدگان آنها غالبا با دربار ناصرى بىارتباط نبودهاند . برگزيدهء آثار عاشورايى او تنها مرثيهء عاشورايى كه از وى در اختيار داريم ، مثنوى كوتاهى است كه در رثاى حضرت على اصغر ( ع ) سروده شده كه داراى صبغهء بيدلانه و عرفانى است : عشقبازى كار هر شياد نيست * اين شكار دام هر صياد نيست عاشقى را قابليت لازم است * طالب حق را ، حقيقت لازم است
--> ( 1 ) . تاريخ كامل ايران ، دكتر عبد الله رازى ، تهران ، نشر اقبال ، چاپ چهارم ، سال 1362 ، ص 526 . ( 2 ) . شاهان شاعر ، ابو القاسم حالت ، تهران ، انتشارات علمى ، بىتا ، ص 349 .