هجرى است كه طبعى بسيار روان و ذهنى وقّاد داشته و به هنگام لزوم بدون درنگ به انشاء شعر مىپرداخته و آن را در فاصله زمانى كوتاهى تمام مىكرده است . پدر قاآنى نيز شعر مىسروده و تخلص او ( گلشن ) بوده است . وى از قصيده‌سرايان توانايى است كه طبع خداداده خود را در سرودن مديحه‌ها در ستايش حاكمان خودكامه عصر خويش به كار گرفته و بيشتر قصايد خود را در مديحت محمد شاه قاجار ( متوفاى 1264 ه . ق ) و فرزندش ناصر الدين شاه ( مقتول به سال 1313 ه . ق ) سروده است . تذكره‌نويسان علت آن را از دست دادن پدر در سن يازده سالگى مىدانند كه با تنگدستى ناگزير از تحصيل در زادگاه خود شيراز مىشود و در همان اوان ، شجاع السلطنه فرزند فتحعلى شاه قاجار ( متوفاى 1250 ه . ق ) به او علاقه‌مند شده و او را به فتحعلى شاه معرفى مىكند . وقتى كه محمد شاه به سلطنت مىرسد قاآنى به دربار او راه مىيابد و به لقب حسان العجم مفتخر مىگردد و در زمان سلطنت ناصر الدين شاه به عنوان شاعر رسمى دربار انتخاب مىشود . قاآنى نه تنها به زبان فارسى بلكه با زبان عربى و تركى نيز آشنايى داشته و نوشته‌اند اولين شاعر فارسى زبان است كه زبان فرانسه را آموخته . وى در سن 47 سالگى در تهران بدرود حيات گفته و در شاه عبد العظيم به خاك سپرده شده است . « 1 » ديوان او براى اولين بار در سال 1274 در تهران به چاپ رسيده و سپس بارها در تبريز و هند و تهران تجديد چاپ شده و حاوى 22 هزار بيت مىباشد . قاآنى اثر ديگرى به سبك و سياق گلستان سعدى دارد كه نتوانست بر شهرت ادبى او بيفزايد . پس از درگذشت وى ميرزا محمد على سروش اصفهانى به عنوان شاعر رسمى دربار ناصرى انتخاب مىشود و به شمس الشعراء ملقب مىگردد . قاآنى با ميرزا عبد الوهاب ( نشاط ) اصفهانى ( متوفاى 1244 ه . ق ) ميرزا ابو القاسم قائم مقام ( ثنائى ) فراهانى ( مقتول به سال 1251 ه . ق ) ، ميرزا محمد شفيع ( وصال ) شيرازى ( متوفاى

--> ( 1 ) . دويست سخنور ، ص 317 و 318 .