محمد على مجاهدى
258
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
2 . وصال شيرازى ( 1197 - 1262 ق ) زندگينامه وصال شيرازى نامش ميرزا شفيع و معروف به ميرزا كوچك فرزند محمد اسماعيل شيرازى بزرگترين و پرآوازهترين شاعر آيينى در سده سيزدهم هجرى است كه در زمانه فتحعلى شاه ( 1212 - 1250 ) و محمد شاه قاجار ( 1250 - 1264 ) مىزيسته است . اشعار ماتمى وصال شيرازى در مراثى آل اللّه در شمار ممتازترين اشعار آيينى يكصد و پنجاه ساله اخير به شمار مىرود . مرثيه پرشور او در رثاى امام حسن مجتبى - عليه السلام - از ديرباز زبانزد شيفتگان شعر آيينى است : در تاب رفت و طشت طلب كرد و ناله كرد * و آن طشت را ز خون جگر رشگ لاله كرد خونى كه خورد در همه عمر از گلو بريخت * خود را تهى ز خون دل چند ساله كرد . . . وصال شيرازى در زمانه خود از خوشنويسان بنام به شمار مىرفته و در رشته موسيقى نيز مورد عنايت دوستداران اين هنر قرار داشته است . وى در اواخر عمر از نعمت بينايى محروم شد و در سن 65 سالگى بدرود حيات گفت و در مقبرهء شاه چراغ در شيراز در آغوش خاك آرميد . وى داراى شش پسر به اسامى : احمد وقار ، محمود حكيم ، محمد داورى ، ابو القاسم فرهنگ ، اسماعيل توحيد و عبد الوهاب يزدانى بوده كه همگى اهل شعر و ادب و هنر و از چهرههاى شاخص روزگار خود به شمار مىرفتهاند . وصال شيرازى در عمر پربركت خود توفيق تحرير 67 نسخه از قرآن كريم را پيدا كرده كه در حال حاضر سه نسخه از آنها در مصر موجود است و ساير آثار خطّى او در كتابخانههاى معتبر نگاهدارى مىشود . وى علاوه بر مثنوىوصال كه حاوى هفت هزار بيت است ، مثنوى ناتمام شيرين و فرهاد وحشى بافقى را به پايان برده و صبح وصال خود را به سبك گلستان سعدى سامان داده و ترجمه اطواق الذهب تأليف زمخشرى و سفينهبنيان از ديگر آثار قلمى اوست . « 1 »
--> ( 1 ) . ديوان داورى شيرازى به اهتمام دكتر نورانى وصال ، سال 1370 ، ص 9 و 10 ؛ دويست سخنور ، ص 470 تا 472 ؛ گنجينه نور ، به اهتمام محمد على مجاهدى چاپ اول ( انتشارات سرور ، قم 1381 ) ص 629 ؛ سيماى شاعران ، ص 442 . براى آگاهى بيشتر از شرح احوال و آثار وى بايد به منابعى از قبيل : آثار عجم طرائق الحقايق ( ج 3 ) ، تاريخ ادبيات براون ( ج 4 ) ، مجمع الفصحاء ( ج 6 ) ، رياض العارفين تذكره اختر تاريخ ادبيات رضازاده شفق ، مواد التواريخ ، سفينه المحمود ( ج 2 ) و از صبا تا نيما ( ج 1 ) مراجعه كرد .