بيان كن كه از چيست تركيب عالم ؟ * جوابم ده از خشك اين شعر ، وَزتر نداند به حق خدا و ، نداند * نداند كسى جز كه شبَّير و شبَّر « 1 » ناصر خسرو در قصيده‌اى غير مردَّف ولى با قافيهء موصوله ، به مرفّهان بىدرد و سرخوش از شراب عشرت نهيب مىزند و عذر خود را از عدم همراهى با آنان توضيح مىدهد : اى همه ساله دَنان « 2 » به گرد دِنان « 3 » در ! * من نه به گرد دِنانم و نه دَنانم من كه ز خون حسين پر غم و دردم * شاد چگونه كنند خون رَزانم ؟ « 4 » اين قصيده سراى پرآوازه ، هنگامى كه پاى دفاع از آل اللّه در ميان است ، سخنش عريانى بيشترى پيدا مىكند و به متجاوزان به حقوق اهل بيت و به قاتلان امام حسين ( ع ) نفرين مىفرستد . « 5 » همو در اثبات امامت بلافصل ائمه اطهار و جانشينى محرز امير مؤمنان ، با ناصبيان زمانهء خود گفتگو دارد و از اين كه ديگران را بر خاندان رسول برگزيده‌اند ، سرزنش مىكند . « 6 » و در قصيدهء مناقبى ديگر مردّف به نام مبارك على همين احتجاج را دنبال مىكند : نبود اختيار على : سيم و زر * كه دين بود و علم : اختيار على گزين و بهين زنان جهان * كجا بود جز در كنار على ؟ حسين و حسن : يادگار رسول * نبودند جز يادگار على « 7 » 4 . اديب صابر ترمذى ( متوفاى 538 ه . ق ) فرزند اسماعيل ترمذى ملقب به شهاب الدين از شعراى چيره‌دست سده ششم هجرى و در قصيده‌سرايى يد طولايى داشته و از شيوهء فرخى پيروى مىكرده است . اصل و زادگاهش ترمذ واقع در شمال بلخ بوده ولى غالبا در مرو و بلخ و خوارزم به سر مىبرده . ديوان اشعار وى حاوى شش هزار بيت به چاپ رسيده است . « 8 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 169 . ( 2 ) . خرامان و شادان ( 3 ) . جمع دَنّ : خم بزرگ شراب ، مطلق خم ( 4 ) . همان ، ص 259 . رزان : جمع رَز ، درخت مو ، تاك ، و خون رزان كنايه از شراب است . ( 5 ) . همان ، ص 373 . ( 6 ) . همان ، ص 464 . ( 7 ) . همان ، ص 480 . ( 8 ) . همان .