محمد على مجاهدى
199
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
7 . مثنوى ميمنتنامه به پيروى از شاهنامهء فردوسى . 8 . مثنويى كه در آغاز رسالهء معماى او آمده است . « 1 » با اينكه تأثير تبريزى همانند بسيارى از شاعران همعصر خود آرزوى سفر به هند را داشته ، ولى تا پايان عمر توفيق اين سفر را پيدا نكرده و طبق نوشتهء مؤلف سفينهء خوشگو ديوان اشعار وى براى حكيم الممالك شيخ حسين متخلص به شهرت به هند فرستاده مىشود و توسط همو اشعار تأثير تبريزى در محافل ادبى آن سامان مطرح شده و مورد استقبال و استفادهء اديبان قرار گرفته است . در فرهنگ آنندراج تأليف محمد پادشاه و چراغ هدايت نوشتهء عليخان آرزو كه دو فرهنگ معروف آن ديارست نمونههايى از اشعار تأثير تبريزى به عنوان شاهد مثال ديده مىشود . « 2 » دامنهء تأثير آثار عاشورايى تأثير تبريزى ادامه دهندهء حركتى است كه به پايمردى صائب تبريزى ( 1010 - 1081 ) و واعظ قزوينى ( 1027 - 1090 ) و ملا عبد الرزاق لاهيجى ( متوفاى 1072 ه . ق ) در قلمرو شعر آئينى خصوصا شعر عاشورا در سبك اصفهانى شروع شد و پس از تأثير تبريزى ( 1060 - 1129 ) ، حزين لاهيجى ( 1103 - 1180 ) و تنى چند از پيروان اين سبك شعرى ، اين حركت را ادامه دادند . برگزيدهء آثار عاشورايى تأثير تبريزى داراى دو تركيببند عاشورايى است : يك تركيب هفدهبندى كه دوازدهبند اول آن به اقتفاى تركيببند محتشم كاشانى ( متوفاى 996 ه . ق ) است و پنجبند مابقى در همان وزن ولى با كلمات « قافيه » و « رديف » ديگر ، « 3 » و تركيببند دوم تأثير تبريزى داراى هشتبند است در وزنى ديگر و فضاى ماتمى ديگر . « 4 » وى علاوه بر دو تركيببند ياد شده ، يك قصيدهء فاخر در منقبت سالار شهيدان دارد در 56 بيت كه ابيات پايانى آن داراى صبغهء ماتمى است . « 5 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 18 و 19 . ( 2 ) . همان ، ص 22 . ( 3 ) . همان ، ص 50 تا 60 . ( 4 ) . همان ، ص 61 تا 64 . ( 5 ) . همان ، ص 48 تا 50 .