21 . تأثير تبريزى ( 1060 - 1129 ) زندگينامه محسن ( تأثير ) تبريزى ( 1060 - 1129 ) از شاعران پرتوان سبك اصفهانى در اواخر سدهء يازدهم و اوايل سدهء دوازدهم هجرى است . نسب وى از جانب مادر به محمد حسين خطيبى تبريزى و از طرف پدر به ابو الخان زرگر تبريزى مىرسد و تخلص « تأثير » را به صلاحديد محمد خان وزير سابق ديوان اعلى براى خود برگزيده است . اجداد تأثير تبريزى در زمان شاه عباس اول ( 996 - 1038 ) از تبريز به اصفهان كوچ مىكنند و در محلهء عباس آباد شهر اصفهان سكونت اختيار مىكنند و او در همين شهر متولد مىشود ولى با اين وجود وى بر تبريزى بودن خود تأكيد داشته و به آن افتخار مىكرده ولى گوشه چشمى هم به زادگاه خود اصفهان داشته است : حاذق نبض سخن در همهء عالم نيست * به جز از صائب و تأثير ، كه از تبريزند * * * مرا تأثير ! خاطر در صفاهان جمع مىگردد * كنم از رشتهء حبّ الوطن شيرازه ديوان را در تاريخ يزد و سخنوران يزد او را يزدى معرفى كرده‌اند كه اشتباه است و اقامت وى در يزد چندان طولانى نبوده است . ضمنا وى اشعارى به زبان آذرى نيز دارد . تأثير از دانشمندان عصر خود در اصفهان به شمار مىرفته و علوم متداول زمانهء خود را از قبيل : علوم قرآنى ، حديث ، فقه و تفسير ، در محضر بزرگانى چون آقا حسين خوانسارى آموخته و معلومات او بازتاب گسترده‌اى در اشعار او پيدا كرده « 1 » به گونه‌اى كه اشعار آيينى وى را تشخص ويژه‌اى بخشيده است . ديوان چاپى وى علاوه بر پيشگفتار و ترجمهء احوال و تعليقات و فهارس داراى پنج بخش است : 1 . قصايد 2 . مثنويات 3 . غزليات 4 . متفرقات 5 . رباعيات تأثير تبريزى ارادت زايد الوصفى به ذوات مقدس معصومين عليهم السلام داشته و در جاى جاى ديوان اشعارش مىتوان بازتاب اين ارادت خالصانه را مشاهده كرد :

--> ( 1 ) . رك : ديوان محسن تأثير تبريزى ، به تصحيح امين پاشا اجلالى ، چاپ اول ( مركز نشر دانشگاهى ، تهران ، 1373 ) .