محمد على مجاهدى

17

كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )

اين تذكره داراى 6 فصل است : 1 . فصل اول اين اثر با عنوان « سيماى امام حسين عليه السلام در شعر فارسى » به شاعرانى اختصاص دارد كه اثر منظوم مستقلى دربارهء سالار شهيدان و شهداى كربلا و حادثه كربلا ندارند ، ولى با رويكردى كوتاه و گذرا در برخى از آثار منظوم خود از اين مهم غافل نمانده‌اند . در اين بخش نمونه‌هايى از آثار 35 تن از شاعران فارسى زبان ، از سدهء پنجم تا سدهء سيزدهم ، ارايه شده است . 2 . در فصل دوم با عنوان « معرفى منظومه‌هاى عاشورايى دور از دسترس و آفرينندگان آنها » بيش از هشتاد منظومهء نادر عاشورايى را معرفى كرده‌ايم كه اغلب آنها به زيور طبع آراسته نشده و از نسخه‌هاى خطى آنها در كتابخانه‌هاى داخل و خارج از ايران نگاه‌دارى مىشود ، و معدودى از آنها كه به چاپ رسيده ، همانند نسخه‌هاى خطّى كمياب و نادرند . اين بخش از تذكره ، بيشتر جنبهء كتاب‌شناسى دارد و ما با معرفى اين منظومه‌ها و سرايندگان غالبا گمنام آنها ، مشعل فروزانى را فرا راه اهل تحقيق در قلمرو شعر فارسى برافروخته‌ايم به اين اميد كه هريك از آنان در حد توان و فرصتى كه دارند در احياء نشر اين گنجينه‌هاى ارزشمند بكوشند و غبار غربت را از چهرهء اين آثار منظوم عاشورايى و سرايندگان گمنام و با اخلاص‌شان بزدايند و بر غناى گنجينهء گران‌سنگ شعر آيينى در زبان فارسى بيفزايند . 3 . در فصل سوم به نقل اشعارى پرداخته‌ايم كه نام سرايندگان آنها مشخص نيست . اين آثار منظوم عاشورايى را كه بيشتر از مقتل‌هاى فارسى نقل كرده‌ايم ، به خاطر نامعلوم بودن سرايندگان‌شان نمىتوان در مقطع زمانى خاصى قرار داد ولى شيوهء كلامى آنها را مىتوان به تفاوت مورد با سبك بيانى رايج در سده‌هاى پنجم تا دهم مقايسه كرد . 4 . در فصل چهارم با عنوان : « چهره‌هاى آشناى شعر عاشورا » به معرفى شاعرانى پرداخته‌ايم كه از سدهء چهارم تا نيمهء اول سدهء سيزدهم در جاى جاى ايران و ساير كشورهاى اسلامى مىزيسته‌اند و داراى آثار منظوم عاشورايى مستقلى مىباشند . براى بررسى بيشتر در مورد اين گروه از شاعران و آثار عاشورايى آنان ، چهار محور موضوعى را براى هريك از آنان در نظر گرفته‌ايم : 1 . زندگينامه . 2 ) سبك شعرى . 3 ) دامنهء تأثير آثار عاشورايى . 4 ) برگزيدهء آثار عاشورايى .