محمد على مجاهدى
15
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
عشق اگر در اين سفر با ما نبود * « كاروان شعر عاشورا » نبود مقدمه تذكرهنويسى در زبان فارسى داراى پيشينهء كهنى است و از سدهء ششم تا كنون بيش از 500 تذكره در شرح احوال و معرفى آثار شعراى فارسى زبان نگاشته شده است كه علىرغم همانندىهايى كه با هم دارند ، وجوه تمايز آنها از يكديگر بر اهل فن پوشيده نيست . تذكرههاى فارسى از ديرباز به عنوان كتب مرجع مورد عنايت پژوهشگران در زمينههاى ادبى ، فرهنگى ، هنرى ، تاريخى ، جغرافيايى ، جامعهشناسى و سياسى قرار داشتهاند و به خاطر سبكهاى مختلف نگارشى ، تنوع موضوعى و سليقههاى متفاوتى كه غالبا مؤلفان در تدوين آنها بهكاربردهاند ، از متون مفيد و ارزشمند زبان فارسى به شمار مىروند . در يك نگرش كلى ، تذكرههاى فارسى را مىتوان در دو گروه عمده مورد مطالعه و ارزيابى قرار داد : 1 . تذكرههايى كه جنبهء عمومى دارند و فارغ از شاخصههاى زبانى ، زمانى و مكانى تأليف شدهاند . تذكرههايى مانند : مجمع الفصحاء تأليف رضا قلى خان هدايت و شعر العجم نوشتهء شبلى نعمانى ترجمهء سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى را مىتوان در زمرهء تذكرههاى عمومى به شمار آورد ، زيرا در تدوين آنها معيار خاصى به جز فارسى زبان بودن شاعران لحاظ نشده است . 2 . تذكرههايى كه با انگيزههاى خاصى پديد آمدهاند و غالبا بر مؤلّفههايى از قبيل : زمان و منطقهء جغرافيايى و يا شغل و جنسيت شاعران و وجه غالب علمى و شخصيتى آنان استوارند و به همين جهت از تذكرههايى كه جنبهء عمومى دارند ، مفيدترند ، چرا كه از نظر موضوعى