لغت عرب نمىدانستند ، بر مىآيد كه آن بزرگمرد پارسى مىدانسته است ، « 1 » گرچه ارباب تراجم چنين مطلبى را بيان نكرده‌اند . نهج الحق و كشف الصدق نويسنده اين كتاب آن را با چشم داشت به پاداش حق و رهايى از خشم او بر پوشندگان علم نوشته است . سلوك علّامه از سخن او پيداست . جوينده حق را نرسد كه از آغاز بر انديشه‌اى پاى فشارد و علم نايافته تعصب ورزد . برهان را پيرو گفت خويش سازد و گفتار از پس آن براند . او در نهج الحق جوياى حق بوده است . كتاب مشتمل بر اصول دين ، عقايد اسلامى و دلايل آنهاست . نيز مباحثى از اصول فقه كه در استنباط احكام از آن مدد مىجويند . همچنين فقهى در آن مذكور گشته كه آراء فقيهان مسلمان را به نقد گذارده و رأى شيعه را برترى داده ؛ بر اين نمط نهج الحق در هشت باب انتظام يافته است : ادراك ، نظر ، صفات حق ، نبوت ، امامت ، معاد ، اصول فقه ، مباحث وابسته به فقه . فضل بن روزبهان اصفهانى بر اين كتاب نقدى نگاشته و آن را « ابطال الباطل و اهمال كشف العاطل » نام نهاده ؛ قاضى سيد نور اللَّه شوشترى نيز كتاب او را نقض نموده است و اثر خويش را « احقاق الحق » ناميده است . قاضى بهاى كتاب خويش را با جان خويش پرداخت و در سال 1019 به روزگار جهانگير شاه تيمورى در شهر آكره هندوستان به شهادت رسيد و اين پاسخى بود كه سنيان به استدلالهاى او دادند . پاسخى به شمشير ، كه قلم فروماندگان و جاهلان است نه

--> ( 1 ) . نيز شايد به اين دليل كه شرح معتبر علّامه بر منطق خواجه ( الجوهر النضيد في شرح منطق التجريد ) در مواضع بسيارى به روشنى از اساس الاقتباس محقق توسى بهره برده است . ( م )