العلامة الحلي ( مترجم : عليرضا كهنسال )

29

نهج الحق و كشف الصدق ( فارسي )

تلخيص فتاوى العلماء و ذكر قواعد الفقهاء ناميده‌ام و آهنگ آن را داشته‌ام كه بهترين و صادقترين راهها و گفتارها را كه طريقه اماميه است باز گويم . مذهبى كه به وحى الهى و علم ربانى پديد آمده نه به قياس و اجتهاد مردم . در اين مهم ، كوتاه سخنى را برگزيده‌ام و پرگويى را فرو نهاده‌ام . در هر مسأله‌اى به محل خلاف و اختلاف اشارت نموده‌ام و دامن انصاف از كف نداده‌ام . » اين اثر ، دايره المعارف بزرگى در فقه مقارن است . پانزده جزء از آن تا اواخر كتاب نكاح در دو مجلد بزرگ در ايران به طبع سنگى رسيده است . فخر الدين فرزند علّامه در كتاب « الايضاح » مسأله‌اى را طرح كرده است كه به موجب آن زن بدون فرزند از زمين ارث نمىبرد . صاحب ذريعه از گفتار او چنين استنباط كرده كه علّامه كتاب خويش را به ميراث پايان داده بود . گفته شده كه اثر علّامه ناظر به كتاب « الام » محمّد بن ادريس شافعى است . . . ولى من پس از پژوهش كتاب الام اين سخن را بىاساس مىدانم . 9 - مناسك الحج ، به گزارش ذريعه ، تنها شامل واجبات و اركان حج بوده و به مستحبات و دعاهاى آن نپرداخته است . نويسنده ذريعه از « رياض » نقل كرده كه نزد صاحب رياض نسخه‌اى كهن كه نزديك به روزگار علّامه بوده ، وجود داشته است . كتاب مناسك الحج غير از كتاب ديگر علّامه است كه آن را المنهاج في مناسك الحاج ناميده بود . 10 - ارشاد الاذهان في احكام الايمان ، از مهمترين و بزرگترين متون فقهى است . مجموعه مسائل فقه در آن آمده و به نقل از ذريعه حواشى و شروح اثر به چهل مىرسد . از آن جمله شرح فرزند علّامه فخر المحققين و شرح شيخ شهيد ما و شرح مولى مقدس اردبيلى كه به طبع رسيده است . 11 - مدارك الاحكام ، به گفته خلاصه ، كتاب طهارت آن نوشته شده است . 12 - قواعد الاحكام في معرفه الحلال و الحرام ، از نامورترين كتب فقهى كه اهل فقه