دومى است . پيغمبر در زمان واحد اين موالى را نداشته ، بلكه مربوط به زمانهاى مختلف هستند . در بهجة المحافل تعداد آنها را جمعا 33 تن ذكر كرده ؛ از آن جمله است : زيد بن حارثه ، اسامة بن زيد ، ابا الحنشه ، انيسه ، شقران ، رباح ، يسار ، ابو رافع قبطى ، ابو مويهبة كركوة ، زيد ، هلال بن يسان ، طهمان ، مأبور قبطى ، واقد ، ابو واقد ، هشام بن ضميرة عيب ، ابو عبيده ، ابو هند انجشه ، ابو لبابه ، رويفع و به اضافه هفت كنيز كه نام يكىشان سلمى بود . محب طبرى نيز در الخلاصة به همين تعداد رسانده است . نويسنده المواهب ، به نقل از ابن الجوزى مىآورد كه موالى پيغمبر 43 تن بودند با يازده كنيز . زرقانى ده غلام و كنيز ديگر اضافه مىكند و تصنيف خاصى در اين باره دارد « 1 » نووى در تهذيب الاسماء گويد : پيغمبر اين غلامان و كنيزان را در زمان واحد نداشت و مربوط به زمانهاى مختلف هستند . ( 1 ) موالى آزاد شده پيغمبر ( ص ) در زمان رحلت در نور النبراس آمده است كه پيغمبر ( ص ) در مرض رحلت خود ، چهل بنده آزاد كرد . ابو العلاء عراقى در سمط الجوهر الفاخر در چهار ورقه نام آنها را نوشته است . نور الحسن خان بن صديق حسن خان ، محدث معاصر در شرح بلوغ المرام گويد : پيغمبر ( ص ) 63 بنده آزاد كرد به عدد سالهاى عمرش ، و آنها را نام برده است . ( 2 ) آن كه مواظب خواب و بيدارى و غسل حضرت بود عبد الله بن مسعود ، پيغمبر ( ص ) را وقتى خواب بود بيدار مىكرد و موقع غسل ، حضرت را مىپوشانيد و مركب حضرت را حاضر مىنمود . در داستان فتح آمده است كه فاطمه ( س ) موقع غسل حضرت را پوشانيد . ( 3 ) چه كسانى درون خانه پيغمبر ( ص ) خدمت مىكردند پيغمبر در منزل هر يك از همسران خلوت مىكرد ، خدمت به عهده اهل آن منزل بود . ( 4 ) از مردان چه كسى بر در اتاق پيغمبر ( ص ) مىخوابيد در طبقات ابن سعد « 2 » از ربيعة بن كعب اسلمى نقل شده كه من بر در اتاق پيغمبر ( ص )

--> ( 1 ) . ر . ك : ابن شعبان ، الالفيه و شرحهاى آن ، و نيز : عراقى ، ابو العلاء ، سمط الجوهر الفاخر . ( 2 ) . ابن سعد ، محمد ، الطبقات الكبرى ، ج 4 ، ص 44 .