عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )
14
نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )
تأليف كتاب تخريج الدلالات در سال 786 ق به پايان رسيده و خزاعى در مقدمه به هدف خود از نگارش كتاب اشاره كرده است ، كه عين آن مطالب را كتانى در كتاب خود نقل مىكند . كتانى همچنين فهرست كاملى را كه خزاعى براى كتابش آورده و مطالب را در ده بخش دستهبندى كرده ، در اين مقدمه آورده و آن را مبناى كار خود در كتاب التراتيب قرار داده است . وى پس از هر نقل ، از آن كتاب ، در بخش مربوط به آن استدراكات و اضافات خود را از منابع بىشمارى كه در اختيار داشته آورده است . طبعا مطالب تكرارى ، يا مطالبى كه نيازى به نقل آنها نبوده را در كتاب خود حذف كرده است . بايد گفت ، خزاعى بسيار خوش اقبال بوده است كه مؤلف و محققى جستجوگر ، اثرش را بدين وسعت تكميل و تحقيق كرده است . احمد اوزال ، كتاب التراتيب الاداريه را كه اثرى پايهاى و منبعى براى شناخت حكومت در اسلام و نيز تاريخ اسلام است در سه جلد به تركى استانبولى ترجمه كرده است . اين چاپ ، يك چاپ انتقادى است و مترجم ، منابع نقلها را در پاورقى آورده است . نام تركى كتاب چنين است : Istanbul , 0991 Hz . Peygamber in Yonetiminde Sosual Hayat ve Kurumlar , 6 . ترجمه فارسى التراتيب الادارية نام كتاب التراتيب الاداريه را از سالها پيش در ميان ارجاعات فراوان استاد ارجمند سيد جعفر مرتضى عاملى ملاحظه كرده بودم . از همان زمان شيفته اين كتاب بودم و مكرر آن را مرور كردم . مهمترين حسن اين كتاب در ارائه نصوص بىشمار در زمينهها و عرصههاى مختلفى بود كه به نوعى مىتوانست يك فهم حكومتى از زندگى و سيره نبوى ( ص ) به دست دهد . مهمترين اشكال اين كتاب آن است كه سيره نبوى را با سيره خلفا در هم آميخته است . دليل اين كار آن است كه مؤلف ، بر اساس روال و رويهء اهل سنت ، سيرهء خلفا و صحابه را در كنار سيره نبوى قرار داده و از مجموع آنها فقه و اخلاق خود را استخراج كرده است . طبيعى است كه سيرهء خلفا و صحابه ، جز آنچه برگرفته از سيرهء علوى بود ، اهميت دينى نداشت ؛ اما آنها نيز به لحاظ تاريخى مىتوانست قابل استفاده باشد . بنابراين ، تصميم گرفته شد تا اين اثر مهم به فارسى نيز ترجمه شود . كار ترجمه را استاد ارجمند ، جناب آقاى علىرضا ذكاوتى قراگزلو ، كه از مترجمان و محققان شايسته كشور است ، به عهده گرفت . جناب استاد از همان ابتدا فرمود كه ترجمه همهء كتاب ، به دليل داشتن مطالب تكرارى ، سود