عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )
12
نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )
وى كسانى را كه ادعا كردهاند اين قبيل مسائل در آن عهد و روزگار نبوده ، متهم كرده كه به خواندن برخى از كتابهاى سيرهء متأخران اكتفا كرده و به منابع كهن توجه نكردهاند . وى همچنين برخى نوشتههاى دوران معاصر دربارهء تمدن اسلامى را متهم كرده كه به مواد و نصوص تمدنى موجود در عهد رسول ( ص ) توجه نكرده و صرفا به بيان آنچه از دورهء خلفاى اموى و عباسى بوده ، پرداختهاند . به نظر وى ، هدف پارهاى از اين افراد آن بوده كه بگويند آنچه ميان مسلمانان رواج يافته نشأت گرفته از يونان و فارس بوده و ربطى به آيين مقدس اسلام ندارد . هدف كتّانى آن است كه نشان دهد ريشههاى اين تمدن در خود سيرهء نبوى بوده و بسيارى از مسائل كه بعدها رشد و بالندگى يافته ، ريشه در فرهنگ نبوى داشته است . كتانى تلاش مىكند ريشه اين تمدن را به آنچه در خود عالم عربى و اسلامى بوده بازگرداند و به همين دليل ، مطالعه و تحقيق در اين زمينه را واجب كفائى ، بلكه عينى مىداند . كتّانى در ادامه تأكيد مىكند سبب تأليف كتاب آن است كه همه آنچه مربوط به نظامات زندگى و حكومتى و ادارى بوده و در روزگار تأسيس تمدن اسلامى نبوى در مدينه وجود داشته ، از دل متون تاريخ و سيره استخراج شده و در دسترس قرار گيرد ، تا فرزندان اين امت بدانند كه اين پيامبر عربى ، ملتها را با تمدن آشنا كرد و مبانى عمران و آبادى را ميان آنان بسط داد و نظامات زندگى را به آنان آموخت . كتّانى با نقل اين سخن غزالى - كه از امتيازات رسول خدا ( ص ) آن است كه ميان نبوت و سلطنت جمع كرد - مىكوشد تا نشان دهد مقصود از سلطنت ، نوعى نظام پادشاهى استبدادى نيست ، بلكه اصل حكومت كردن است . كتانى براى نشان دادن معناى حكومت نبوى ، بر سخنان علماى گذشته درباره امامت رسول ( ع ) ، كيفيت تصرف او در امور هم زمان با مقام نبوت مرورى دارد ، كه نقلهايى بديع و قابل ملاحظه درباره مفهوم رهبرى و امامت در فرهنگ اسلامى است . كتانى با منابع حديثى و تاريخى و رجالى آشناست و به همين دليل تأكيد مىكند كه مواد اين كتاب ( التراتيب ) را ابتدا بر اساس كتابهاى حديثى ششگانه اهل سنت ، سپس شروح آنها و نيز ديگر آثار حديثى كه در اطراف آن آثار نوشته شده ، برگرفته است . اسامى اين كتابها به طور عمده ناشناخته است و كتّانى با پژوهش فراوان در اين آثار كوشيده تا اگر نكتهاى تفسيرى و شرحى درباره برخى نصوص استفاده شده ، وجود داشته است ، از آنها استخراج كرده ، در اين كتاب بياورد . خوانندگان كتاب ، به ويژه خواننده ايرانى ، با بسيارى از اين آثار كه