الشيخ عباس القمي ( مترجم : علامه شعرانى )

12

نفس المهموم ( دمع السجوم ) ( فارسي )

شتاب بايد كرد و معاد را زادى فراهم ساخت زود برخيز كه آفتاب برآمد و كاروان رفت تا بقيّتى باقى است و نيرو تمام از دست نشده توسّلى جوى و خدمتى تقديم كن پس كتاب « نفس المهموم » تأليف العالم النحرير و المحدّث الخبير مفخر عصرنا و قدوة دهرنا الحاج شيخ عباس القمى - قدّس سرّه العزيز - را ديدم در مقتل سيدنا و مولانا ابى عبدا اللّه الحسين عليه السّلام رزقنا اللّه شفاعته كتابى جامع و موجز و مشتمل بر اكثر روايات صحيحه و منقولات تواريخ معتبره از عامه و خاصه چنان كه مانند آن تاكنون نوشته نشده است و گويا در حق او گفته‌اند : « كم ترك الاوّل للآخر » ؛ امّا به زبان عرب است و همه كس از آن بهره نگيرد گفتم همان كتاب را به فارسى ساده نقل كنم چنانچه در عبارت پارسى معنى هر كلمه از كلمات عربى گنجانيده شود و سلاست و فصاحت در زبان پارسى محفوظ ماند اگر چه جمع اين دو امر بسى دشوار است و غالبا مقاتل پارسى ، عبارات عربى را به دلخواه خود تلخيص و تفسير كرده‌اند و به ترجمه كلمه به كلمه نپرداخته‌اند چنان كه خواننده را به اصل عربى نياز است تا حقّ معنى مقصود را دريابد ، و ما را عويصهء ديگر در پيش است كه اگر سخن جزل و صحيح به كار بريم غير مأنوس باشد كه مردم زمان ما با لغات غلط و عبارات بازارى عاميانه و سياقت مبتذل كه از خواصّ انشاى اين عصر است خوى گرفته‌اند اگر به زبان آنان سخن گوييم و به كلمات مزدوله قناعت كنيم هم تخلّف از سيرت سلف است و هم ترك ادب نسبت به اخبار رسول و اهل بيت طاهرين كه فرموده‌اند : « أعربوا حديثنا فانّا قوم فصحاء » ؛ و در ميان اين دو طريق راهى يافتن هم دشوارتر است ، با اين حال خوانندهء كتاب با كتب صحيحهء مأنوس است و مانند تفسير منهج و ناسخ و جلاء العيون و كتب ديگر مرحوم مجلسى - رحمه اللّه - و تفسير شيخ ابو الفتوح رازى را مطالعه كرده و مانند آنان كه محضا با كتب عصرى مأنوسند از شنيدن لغت صحيح منزجر نمىگردد . و آن را « دمع السّجوم فى ترجمة نفس المهموم » نام نهادم و گاه بعضى فوايد و قصص كه خواننده را به كار آيد در ذيل صفحه يا در متن بين الهلالين افزودم . و على كلّ حال اگر نقصى در اين يافت شود تقاضاى عفو و اصلاح از خوانندگان عزيز است ، و من ادّعا نمىكنم در مقصد خويش به كمال رسيده‌ام ليكن غايت جهد به كار برده‌ام . « فما كان من حسنة فمن اللّه و ما كان من سيّئة فمن نفسي و اللّه المسدّد و الموفّق » . اينك شروع در مقصود مىكنيم بعون اللّه تعالى .