جلد سوم وقايع سال هفتم هجرت رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله از مكه به مدينه و اين سال را سنة الاستغلاب « 1 » خوانند از اين پيش سمت نگارش يافت كه هنگام مراجعت از حديبيه ، سورهء فتح بر رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله فرود شد و اين به فتح خيبر « 2 » تنبيه بشارتى مىكرد « 3 » . كمال قال اللّه تعالى : فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً « 4 » يعنى : خداوند مسلمين را آرامش و سكونى داد بعد از صلح حديبيه و پاداش فرمود ، در ازاى بيعتى كه در تحت شجره با رسول خداى كردند ، فتحى نزديك كه عبارت از فتح خيبر باشد ، وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً . « 5 » و هم ايشان را پاداش فرمود به غنايم فراوان كه از خيبريان مأخوذ داشتند . وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً . « 6 » خداوند وعده داد شما را به غنيمتهاى بسيار از فتح شام و روم و فارس و بلاد ديگر كه روز تا روز مأخوذ خواهيد داشت و در اين غنيمت كه از فتح خيبر به دست مىكنيد ، تعجيل فرمود و بازداشت نيروى مردم خيبر و حلفاى ايشان ؛ مانند قبيله غطفان و جز آن را از شما تا مسلمانان را بر صدق رسول خدا آيتى و نشان باشد . فتح خيبر و اين خيبر را هفت حصن حصين بود : اول را : ناعم نام بود ؛ و دويم : قموص ؛ و

--> ( 1 ) . استغلاب : به معنى غلبه كردن است . ( 2 ) . خيبر : به زبان يهود يعنى حصن است . ( 3 ) . مژده‌اى را آگهى مىداد ( 4 ) . سورهء فتح ، آيه 18 . ( 5 ) . سورهء فتح ، آيه 19 ( 6 ) . سورهء فتح ، آيهء 20