لسان الملك سپهر

382

ناسخ التواريخ ( زندگانى پيامبر ) ( فارسي )

و عرفاى حقّه : نبى آن كس را دانند كه القاى وحى به دو شود و از ذات و صفات و اسماء و اخبار الهى خبردهنده بود ، پس اگر با سياستى است شريعتى است و اگر نه تعريفى باشد و آنگاه كه نبى مبعوث بود به القاى ديگر كسان رسولش خوانند و او مردمان را به كمالى كه در حضرت علميّت براى ايشان مقرّر شده به اقتضاى استعدادات اعيان ثابته ايشان بركشاند ، خواه آن كمالى بود و خواه جز آن باشد . اما رسول به معنى پيغامبر است و قومى رسول را آن نبى دانند كه صاحب كتاب و ناسخ شريعتى شود ؛ و جماعتى نبىّ مرسل آن را دانند كه جبرئيلش القاى وحى الهى كند ، خواه كتابى و صحيفه‌اى بود و خواه نباشد . و گروهى نبىّ غير مرسل آن كس را دانند كه به خواب راست به دعوت قومى انگيخته شود و طايفه‌اى در معنى رسول و نبىّ جدائى ندانند . معنى اولو العزم اما اولو العزم به معنى صاحب عزم است و جمعى جمله پيغمبران را اولو العزم دانند جز يونس عليه السّلام را . و گروهى انبياى الو العزم آنان را دانند كه شريعتى نهاده‌اند ، و برخى گويند : الو العزم آن انبيا باشند كه بعد از تبليغ رسالت مأمور به قتال و جهادند و در درجهء خاتميّت از همهء اين درجات پيغمبرى برتر بود و آن خاص پيغمبر آخر الزّمان است . وحى و الهام اما وحى به معنى القا باشد و گاهى روح گويند و از آن وحى خواهند و از اينجا است كه جبرئيل را روح الامين خوانند ؛ زيرا كه جز او هيچ فرشته‌اى وحى بر پيغمبران نياورد . اما الهام به معنى تلقين باشد و آن از جانب خداى القائى است كه در قلب جاى كند و گروهى بر آنند كه فرق ميان وحى و الهام آن است كه وحى به واسطهء فرشته آيد و الهام بىواسطه باشد . از اينجاست كه احاديث قدسيّه را با اينكه كلام خدا