الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

27

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

بود « 1 » ، ام مطاع أسلمية و كعيبه اسلمية دختر سعد « 2 » . ( 1 ) همچنين واقدى با سندى از ام سنان أسلمية روايت كرده است : وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تصميم به حركت گرفت ، نزد او رفتم و عرض كردم : اى رسول خدا ، آيا اجازه مىدهيد كه با شما بيايم تا به مداواى مجروحان و مواظبت از اثاث و لوازم بپردازم و به سپاهيان آب بدهم ؟ آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : با اميد به بركت خدا حركت كن . در ضمن زنان ديگرى نيز با من صحبت كرده‌اند ، به آنان اجازه داده‌ام كه همراه لشكر اسلام باشند . بعضى از قوم تو هستند و اگر بخواهى مىتوانى با زنان قوم خود باشى و يا مىتوانى همراه زنان ما باشى . عرض كردم : مىخواهم با شما باشم . فرمود : پس همراه همسرم ام سلمه باش و من با او بودم . « 3 » ( 2 ) حركت به سوى خيبر واقدى در ادامه مىنويسد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله سباع بن عُرفُطهء غفارى « 4 » را جانشين خود در مدينه قرار داد و در ماه صفر سال هفتم هجرى و بنا به قولى در اول ربيع الاول « 5 » به سوى خيبر حركت كرد . آن حضرت از ثنيّة الوداع « 6 » گذشت . سپس از طريق زغابه و نقمى پيش رفت تا مستناخ را هم پشت سر گذاشت . سپس به سمت عصر ( كه كوهى است ) و در آنجا مسجدى قرار دارد « 7 » پيش رفت تا به

--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 686 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 685 . ( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 686 - 687 . ( 4 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 636 و 637 و 684 و در سيرهء ابن هشام آمده است : نميلة بن عبد الله ليثى را جانشين خود قرار داد . ( 5 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 634 . اين در حالى است كه ابن اسحاق مىنويسد : آن حضرت در باقيماندهء ماه محرم حركت كرد ؛ ج 3 ، ص 342 . و طبرسى در مجمع البيان ، ج 9 ، ص 181 مىنويسد : هنگامى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از حديبيه بازگشت به مدت بيست شبانه روز در مدينه اقامت كرد . و در إعلام الورى ، ج 1 ، ص 207 آمده است : آن حضرت در ذى الحجهء سال ششم حركت كرد و در قصص الانبياء ، ص 347 نيز به همين صورت آمده است . ابن اسحاق مىنويسد : فتح خيبر در ماه صفر رخ داد . او براى اثبات ادعاى خويش به قول ابن لقيم عبسى در اشعارش در مورد خيبر اشاره مىكند كه گفته است : و لقد علمت ليغلبنّ محمد * و ليثوينّ بها الى أصفار هرآينه مىدانستم كه محمد غالب خواهد شد و مىدانستم كه حتما تا أصفار به آنها مهلت خواهد داد . اصفار جمع صفر مىباشد و مقصود وى در اينجا ماه صفر مىباشد ، ج 3 ، ص 355 - 356 . ( 6 ) . فراموش نكنيم كه ثنيّة الوداع در مسير شام قرار داشته است نه مكه ، يعنى در سمت مشرق مدينه بوده است نه جنوب . ( 7 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 638 . ابن اسحاق مىنويسد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از عصر عبور كرد كه در آنجا براى وى مسجدى ساختند و سپس از صهباء گذشت تا اينكه در رجيع فرود آمد ( سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 344 ) .