الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
243
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
على عليه السّلام به همراه مهاجران و بنى عبد الاشهل و بنى نجار حركت كرد و حتى يك نفر از آنها تخلّف نكرد . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله افراد را تحريض به پيوستن به على عليه السّلام مىكرد . و وضع به گونهاى بود كه بعضى از مسلمانان نماز عصر را بعد از عشاء به جاى آوردند . « 1 » ( 1 ) قمى در تفسير خود مىنويسد ( ظاهرا روايت است ) : جبرئيل آن حضرت را مورد خطاب قرار داد و فرمود : خداوند دستور داده است كه نماز عصر را نخوانى ، مگر در بنى قريظه . . . پس رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از منزل خارج شد و در اين حال حارثة بن نعمان به استقبال آن حضرت رفت . پيامبر اكرم فرمود : على را فرا بخوان . پس از مدتى على عليه السّلام حاضر شد . پيامبر به وى فرمود : به مردم اعلام كن كه هيچ كس نماز عصر را نخواند ، مگر در بنى قريظه ! امير المؤمنين اين مطلب را اعلام كرد و مردم به سوى بنى قريظه حركت كردند . رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله هم در حالى كه على عليه السّلام در جلوى او حركت مىكرد و پرچم بزرگ را در دست داشت ؛ عازم بنى قريظه شد . « 2 » ( 2 ) و در قرب الإسناد با سندى از امام صادق عليه السّلام آمده است : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در روز بنى قريظه على عليه السّلام را با پرچم بزرگى كه سياه رنگ بود و عقاب ناميده مىشد ، به سوى بنى قريظه فرستاد و بيرق آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله سفيد بود . « 3 » ( 3 ) محاصرهء بنى قريظه شيخ مفيد در ارشاد از على عليه السّلام نقل كرده است كه فرمود : حركت كردم تا به نزديكى قلعههاى آنها رسيدم . هنگامى كه مرا از لبههاى ديوار قلعه ديدند ، يكى از آنها فرياد زد : قاتل عمرو بن عبد ودّ به سوى شما آمده است ! و ديگرى گفت : كشندهء عمرو بن عبد ودّ به سوى شما آمده است . و همين طور
--> ( 1 ) . اعلام الورى ، 1 : 195 . ( 2 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 189 . ( 3 ) . قرب الإسناد ، ص 62 ؛ چنان كه در بحار الانوار ، ج 20 ، ص 246 هم آمده است و همچنين ابن اسحاق در سيره ، ج 3 ، ص 245 نقل كرده است كه در آن روز پرچم در دست على عليه السّلام بود و پرچم نشانهء لشكر بود . و لواءها ( بيرقها ) نشانههاى گروهها و دستههاى مختلف بود و كم اهميتتر از پرچم بود : چنان كه اين مطلب را واقدى در مغازى ، ج 2 ، ص 497 ذكر كرده است كه پرچم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به هنگام بازگشت از خندق بر همان حال خود باقى مانده و باز نشده بود كه آن حضرت على را فرا خواند و پرچم را به وى سپرد ! و عروة بن زبير گفته است : آن حضرت ، على عليه السّلام را به عنوان مقدمهء سپاه به سوى بنى قريظه فرستاد و پرچم را به دست او داد و طبرسى هم در مجمع البيان ، ج 8 ، ص 552 به نقل از او اين مطلب را آورده است . و واقدى در مغازى ، ج 2 ، ص 496 گفته است : پيامبر اكرم در روز چهار شنبه ، كه هفت روز به آخر ذى القعده باقى مانده بود ، به سوى آنها حركت كرد .