الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

198

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) او به همراه دو هزار نفر از قريشيان حركت كرد كه در ميان آنها پانصد اسب وجود داشت تا اين كه به مجنّة ( در سر راه ظهران و در چند مايل مكه ) رسيدند . در آنجا ابو سفيان به يارانش گفت : برگرديد ، زيرا به صلاح ما نيست كه جز در سال سبز و پرآب و علف حركت كنيم ، تا مركب‌هاى ما بچرند و ما هم از شير آنها استفاده كنيم و امسال خيلى خشك است ؛ لذا من برمىگردم و شما هم برگرديد و بدين ترتيب همه برگشتند . در اين ايام مردى از بنى ضمره به نام مخشىّ بن عمرو كه در غزوهء اوّل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به ودّان با آن حضرت از جانب قوم خود پيمان بسته بود ، جلو آمد و در حالى كه مردم در بازار مشغول دادوستد بودند و اكثر آنها را ياران رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله تشكيل مىدادند از آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله سؤال كرد : اى محمّد ، مطلع شده‌ايم كه همهء شما به سوى بدر الصفراء آمده‌ايد ! چه چيز باعث شده كه به اين موسم بياييد ؟ آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : ما براى عمل به وعدهء خود و جنگ با دشمن خود خارج شده‌ايم ! و هدف آن حضرت اين بود كه كسى اين خبر را به گوش قريش برساند . ( 2 ) در اين ميان معبد بن ابى معبد خزاعى كه به مدت هشت روز در آنجا بود و اهل موسم و ياران رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را ديده بود ، سخنان مخشىّ را شنيد و لذا به سرعت حركت كرد و اوّلين كسى بود كه از موسم بدر دوم به مكه رسيد . از او در مورد مسلمانان سؤال كردند و او جواب داد كه محمد به همراه دو هزار نفر از اصحابش به وعده وفا كرده و به مدت هشت روز در ميعادگاه اطراق كرد تا تمام اهل موسم پراكنده شدند و او هم رفت . صفوان بن اميّه به ابو سفيان گفت : به خدا قسم كه در آن روز تو را نهى كردم از اين كه به مسلمانان وعدهء ديدار در سال آينده بدهى ! حال آنها بر ما جرى شدند چون ديدند كه خلف وعده كرده‌ايم ، آن را به حساب ضعف ما گذاشتند . براى اين غزوه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به مدت شانزده شب از مدينه غايب بود و چهار شب باقيمانده از ذى القعده به مدينه بازگشت . « 1 » ( 3 ) واقدى ذكر كرده است كه بعد از آن ، غزوهء ذات الرّقاع رخ داد و نوشته است :

--> ( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 384 - 389 . و در ضمن گفته است : آنها در شب اول ذى القعده به بدر رسيدند و در آنجا تا هشتم ذى القعده بازارى برپا بود . نقل شده است كه آنها در آنجا بيشتر از ايام موسم اقامت كرده باشند پس در صورتى كه پس از هشت روز بازگشته باشند ؛ خروج آنها در ماه شوّال و هشت روز قبل از هلال ذى القعده بوده است . و خداوند به اين امور عالم است و او نگه دارندهء ما از خطا و اشتباه مىباشد . در حمراء الاسد ذكرى از نعيم بن مسعود أشجعى و معبد الخزاعى به ميان آمد كه نقش مشابهى را ايفا مىكردند و آيا نقش آنها در اين دو غزوه تكرارى بوده است ؟ ! .