الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
188
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
هر كدام كه آبش بر ديگرى پيشى گيرد ، فرزند شبيه او مىشود . گفت : درست مىگويى . حال بگو هر كدام از پدر و مادر چه نقشى در خلقت فرزند دارند ؟ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به مدت طولانى به حالت اغما فرو رفت و سپس در حالى كه سرخ شده بود و عرق از سرو رويش مىريخت از آن بيرون آمد و فرمود : گوشت و خون و ناخن و موى فرزند از زن و استخوان و اعصاب و عروق از آن مرد است . ابن صوريا گفت : درست مىگويى و تو از پيامبران هستى اى محمد ، كدام يك از ملائكه بر تو نازل مىشود ؟ فرمود : جبرئيل . گفت : او را براى من توصيف كن . نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله او را توصيف كرد و پس از آن صوريا گفت شهادت مىدهم كه او در تورات هم با همين اوصاف ذكر شده است و به حقيقت كه تو پيامبر راستين الهى هستى . آنگاه وى مسلمان شد و به همين علت يهوديان او را شماتت كردند . ( 1 ) هنگامى كه مىخواستند بروند ، بنى قريظه به گلايه از بنى نضير پرداختند و گفتند : اى محمد ، بنى نضير برادران ما هستند ، پدرمان و دينمان و پيامبرمان يكى است ؛ اما با اين حال اگر آنها يكى از ما را بكشند ، كشنده را تحويل نمىدهند تا او را قصاص كنيم و تنها هفت بار شتر خرما به عنوان ديه مىپردازند ؛ ولى اگر ما يكى از آنها را بكشيم ، كشنده را قصاص مىكنند و به اندازه دو برابر ، يعنى صد و چهل بار شتر خرما ديه مىگيرند و اگر كشته زن باشد به جاى او مردى از ما به قتل مىرسانند و به جاى يك مرد از آنها ، دو مرد از ما را قصاص مىكنند و به جاى بردهاى از آنها ، آزادهاى از ما را مىكشند و جراحات ما به اندازهء نصف جراحات آنها ديه دارد ! با اين اوصافى كه گفتيم ، تو در ميان ما و آنها حكم كن . پس از اين بود كه خداوند آياتى را درباره رجم و قصاص نازل فرمود : « 1 » و در آيه تكرار شده است كه : « فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ » ؛ پس با آنچه كه خداوند نازل فرموده است ، در ميان آنها قضاوت كن . و « وَ أَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ » « 2 » ؛ و در ميان آنها با آنچه كه خداوند نازل فرموده است ، قضاوت كن . ( 2 ) شيخ طوسى گفته است كه خداوند اين آيه را تكرار كرده است ؛ زيرا آنها يك بار براى قضاوت دربارهء زناى محصنه و سپس براى قضاوت دربارهء فردى كه در ميان آنها كشته شده بود ، به آن حضرت مراجعه كردند و اين خبر از امام باقر عليه السّلام روايت شده است . « 3 »
--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 299 - 301 و خلاصه آن را در ج 1 ، ص 325 از ابن عباس نقل كرده است و خبرى كه در اينجا آمده با آنچه كه در التبيان آمده است ، در بعضى از تفاصيل متفاوت است . و طبرسى هم آن را در احتجاج ، ج 1 ، ص 46 - 48 از امام حسن عسكرى صلّى اللّه عليه و آله آورده است و ابن اسحاق در سيره ، ج 2 ، ص 191 آن را نقل كرده است و من آن را در ذيل آيهء « قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ » ؛ بگو هر كسى كه دشمن جبرئيل باشد . . . از سورهء بقره در حاشيهء كتاب آوردهام و بسيار بعيد است كه اين دو خبر متعدّد باشند و در هر حال دوّمى ، أولى است . ( 2 ) . مائده ( 5 ) ، 48 - 49 . ( 3 ) . التبيان ، ج 2 ، ص 547 - 548 ، و از او در مجمع البيان ، ج 3 ، ص 315 - 316 .