الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

165

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

او هدايايى مىدهد و كسى را كه دير آمده بىنصيب نمىكند و عطاى امروزى مانع از عطاى فردايش نمىگردد . ( 1 ) از همين رو سهيلى در الروض الانف مىنويسد : اگر خبر أعشى درست باشد ، اين واقعه در مكه نبوده بلكه در مدينه بوده است ، چون در قصيده نيز مطلبى وجود دارد كه همين را ثابت مىكند ، آنجا كه مىگويد : « فانّ لها فى اهل يثرب موعدا » ؛ بدان كه در يثرب قرارى دارم . روايتى را از ابى حاتم از ابى عبيده ديده‌ام كه در آن آمده است : أعشى عامر بن طفيل را در سرزمين قيس ملاقات كرد كه قصد رفتن به نزد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را داشت . در آنجا عامر به وى گفت كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شراب‌خوارى را حرام مىداند و به دنبال آن أعشى بازگشت . همين قول به صواب نزديك‌تر است و اين غفلتى است كه از ابن هشام و كسانى كه حرف‌هاى او را نقل كرده‌اند سر زده است ؛ زيرا اجماع بر اين است كه آيات تحريم خمر بعد از جنگ بدر و احد در مدينه و در سورهء مائده نازل شده است و مائده از آخرين سوره‌هايى بوده كه نازل شده است . بلكه قبلا در سورهء بقره تحريمش گذشت ، و امروزه بر تحريم تأكيد شد ، و سپس در سورهء مائده مجددا و براى آخرين بار بر تحريم تأكيد مىشود ، چنانچه در جاى خود بيان خواهد شد . ( 2 ) غزوهء ذات الرّقاع طبرسى در إعلام الورى مىنويسد : دو ماه بعد از غزوهء بنى نضير ، غزوهء ذات الرّقاع « 1 » به وقوع پيوست كه در خلال آن با جمعى از بنى غطفان برخورد كرد و جنگى پيش نيامد ؛ اما مردم ترسيدند و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نماز خوف براى آنها خواند و سپس به همراه مردم برگشت . « 2 » ( 3 ) در تفسير مجمع البيان در ذيل تفسير آيه‌اى از سورهء نساء كه مىفرمايد : « وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرِينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِيناً . وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَ أَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً واحِدَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كانَ بِكُمْ أَذىً مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَ خُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ

--> ( 1 ) . گفته شده است كه اين غزوه ذات الرّقاع ناميده شد ؛ زيرا در كنار كوهى واقع شد كه در آن لكه‌هاى قرمز و سياه و سفيد وجود داشت . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 189 و مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 395 . ( 2 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 189 و اين همان عبارت ابن اسحاق در سيره مىباشد ( ج 3 ، ص 214 ) .