الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

41

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

بن مغيره و عياش بن ابى ربيعة بن مغيره و سلمة بن هشام و از بنى جمح چهارده مرد بودند كه برخى از آنها عبارت بودند از : عثمان بن مظعون و از بنى سهم چهارده مرد بودند و از بنى عدىّ پنج نفر و از بنى عامر هشت نفر و از بنى حارث بن فهر هشت نفر بودند كه برخى از آنها عبارت بودند از : ابو عبيدة عامر بن عبد الله بن جرّاح . ( 1 ) سپس ابن اسحاق مىگويد : تمام كسانى كه به سرزمين حبشه پناه بردند و به آنجا مهاجرت كردند - به غير از فرزندان كوچكى كه همراه آنها رفتند يا اولادى كه در آنجا متولد شدند - هشتاد و سه مرد بودند ، در صورتى كه عمار بن ياسر را هم از آنها بدانيم ، در حالى كه حضور او مشكوك است . « 1 » بنابراين ابن اسحاق در اين شمارش به افراد هجرت دوم به حبشه نظر دارد كه تحت سرپرستى جعفر بن ابى طالب بودند . شايد وى در رقمى كه اعلام كرده ( 83 مرد ) افراد هجرت اوّل و دوم را با هم جمع كرده است . اين در حالى است كه يعقوبى تنها تعداد افراد هجرت دوم را كه ذكر كرده و گفته است كه هفتاد نفر بوده‌اند و ممكن است ابن اسحاق اطفال و زنان را در اين شمارش استثنا نكرده است . ( 2 ) همچنين قمى در تفسيرش گفته است : هنگامى كه قريشيان به اذيت و آزار مسلمانان شدت بخشيدند ، رسول الله صلّى اللّه عليه و آله به اصحابش دستور داد كه به حبشه مهاجرت كنند و به جعفر بن ابى طالب فرمود كه سرپرستى آنها را بر عهده بگيرد و به دنبال آن جعفر به همراه هفتاد نفر از مسلمانان سوار كشتى شدند و به حبشه مهاجرت كردند . « 2 » ( 3 ) نامهء رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله به نجاشى مرحوم طبرسى در إعلام الورى از حافظ حسكانى از ابن اسحاق و همچنين طبرى از ابن اسحاق نقل مىكنند كه گفت : « رسول الله صلّى اللّه عليه و آله براى رسيدگى به امور جعفر بن ابى طالب و همراهانش عمرو بن اميّه ضمرى را به همراه نامه‌اى به سوى نجاشى فرستاد . » سپس عين نامه و جواب نجاشى را ذكر كرده است . « 3 » ( 4 ) اين خبر در سيرهء ابن هشام وجود ندارد و ظاهر خبر طبرسى اين است كه اين نامه از مكه فرستاده شده است به هنگامى كه بر حسب خبر خود طبرسى ، عمرو بن عاص به همراه عمارة بن وليد به سوى پادشاه حبشه فرستاده شدند و بر حسب خبر ابن اسحاق از ام سلمه كه خواهد آمد به همراه عبد الله بن ربيعه به سوى پادشاه حبشه رفتند .

--> ( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 1 ، 354 - 355 . طبرى آن را با عبارت : و ديگران گفته‌اند ، نقل كرده است و تعداد را هشتاد و دو نفر دانسته است ( طبرى ، ج 2 ، ص 330 ) و همچنين آن را از محمد بن اسحاق نقل كرده است ، ج 2 ، ص 331 . ( 2 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 176 . ( 3 ) . إعلام الورى ، ج 1 : ص 118 - 119 و مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 623 - 624 و تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 652 - 653 .