فردى به قرائتش گوش فرا دهد و در آن تدبّر كند و ايمان بياورد . اما هنگامى كه مشركان صدايش را مىشنيدند او را اذيت مىكردند و از قرائت وى جلوگيرى به عمل مىآوردند . پس خداوند خواب را بر آنها غلبه مىداد يا در قلب‌هايشان موانعى ايجاد مىكرد كه آنها را از رسيدن به مقصود خويش بازمىداشت . « 1 » ( 1 ) در اين سوره آمده است : « وَ هُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَ يَنْأَوْنَ عَنْهُ وَ إِنْ يُهْلِكُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ » « 2 » ؛ آنها مردم را از پيامبر بازمىدارند و خود نيز از او دورى مىجويند و غافلند كه جز خودشان را هلاك نمىكنند . طبرسى مىگويد : يعنى آنها مردم را از پيروى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله نهى مىكردند و خودشان هم از آن حضرت دورى مىگزيدند يا اين كه مردم را از شنيدن قرآن منع مىكردند و خودشان هم از شنيدن آن خوددارى مىكردند . چنان كه از محمد بن حنفيه و ابن عباس و حسن بصرى و سدّى و قتاده و مجاهد نقل شده است و مقاتل و عطا گفته‌اند : منظور آيه ابو طالب بن عبد المطّلب مىباشد ! و اين درست نيست ؛ زيرا آيه معطوف به آيهء قبلى و معطوف عليه آيه بعدى است و همگى در ذمّ كفار و معاندين مىباشند . « 3 » ( 2 ) در اين سوره آمده است : « قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ وَ لكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآياتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ » « 4 » ؛ مىدانيم كه گفته‌هاى كافران غمگينت مىكند ، اما آنها تو را تكذيب نمىكنند بلكه ستمكارانى هستند كه آيات الهى را انكار مىكنند . ( 3 ) طبرسى در مجمع البيان مىگويد : روايت شده است كه ابو جهل به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله گفت : ما تو را مورد اتهام و تكذيب قرار نمىدهيم ، اما آنچه را كه با خويش آورده‌اى مورد اتهام و تكذيب قرار مىدهيم . « 5 » ( 4 ) در سوره آمده است : « وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ » « 6 » ؛ اگر اعراض آنها بر تو گران آمد ، چنانچه بتوانى سوراخى در زمين پيدا كن يا نردبانى به آسمان بركش و نشانه‌اى براى آنها بياور ، اما اگر خدا بخواهد آنها را بر هدايت خود گرد مىآورد پس هرگز از نادانان مباش . ( 5 ) در تفسير قمى در خبر ابى جارود از امام باقر عليه السّلام آمده است كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بسيار دوست

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 442 . ( 2 ) . انعام ( 6 ) ، 26 . ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 444 . ( 4 ) . انعام ( 6 ) ، 33 . ( 5 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 456 و واحدى آن را در اسباب النزول ، ص 176 از ابى ميسره و خبر ديگرى را از سدّى و قول ديگرى را از مقاتل نقل كرده است . ( 6 ) . انعام ( 6 ) ، 35 .